«Միգուցե հույսը հիմարի թթվածինն է, բայց առանց դրա մեր կրակը կմարի». Newsweek-ը՝ Բայդենի կողմից Հայոց ցեղասպանության հավանական ճանաչման մասին

14:25 • 23.04.21

Ամերիկյան հեղինակավոր Newsweek պարբերականը հրապարակել է էսսեների հեղինակ Դենիել Չոլակյանի հոդվածը, որում անդրադարձ է կատարվում ապրիլի 24-ին ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի կողմից Հայոց ցեղասպանության հավանական ճանաչման թեմային:

Ստորև որոշակի կրճատումներով ներկայացնում ենք հեղինակի անդրադարձը. 

«Կան մարդիկ, որոնք ծնվում են բեռը` արդեն ուսերին, և այն իրենց հետ քարշ են տալիս ամենուր: Սա  խանգարող հանգամանք է, որից հնարավոր չէ ազատվել: Պատկերացրեք շղթաներ և ցեմենտի բլոկներ՝ չներող և թույլ չտվող: Դրանք դեն նետելու տարբերակ չկա, հնարավոր չէ հրաժարվել դրանցից, մի կողմ դնել, ասել ոչ, շնորհակալություն, ավելի լավ կլինի՝ հրաժարվեմ: Բայց դրանց առկայության դեպքում կարող եք որոշակի ուժ զարգացնել, գուցե տարեցտարի մկաններ հավաքեք այդ ծանրությունը քարշ տալուց: Կարող եք որոնել եղանակներ, որպեսզի այդ բեռը կառավարելը մի փոքր ավելի դյուրին դառնա: Գուցե կարող եք մի փոքր մանրացնել ցեմենտի բլոկները և վերադասավորել շղթաները: Միգուցե, երբեմն շղթաներով մեկ այլ մարդ հայտնվի, և դուք նստեք միասին և խոսեք շղթաների մասին, և մի փոքր հանգստություն զգաք՝ գիտակցելով փաստը, որ դուք մենակ չեք, ինչ-որ մեկը մի փոքր հասկանում է` ինչ է նշանակում ապրել մի ծանր բանի հետ, որը միշտ քարշ է գալիս քո հետևից:

Սփյուռքում հայ լինել նշանակում է, որ այդ շղթաներն ու այդ բլոկներն անընդհատ հետևում են քեզ ամեն պահի, ամեն օրվա ամեն վայրկյան, և դու քեզ ամեն տարի հարցնում ես՝ միգուցե ինչ-որ մեկը մտածո՞ւմ է քեզ օգնելու մասին՝ մի փոքր թեթևացնելով այդ ծանրությունը: 

Ամերիկահայ լինել նշանակում է տարին մեկ անգամ՝ ծնունդից ի վեր, կրկնել նույն փորձն անընդհատ: Ապրիլի 24-ը՝ մեր Ցեղասպանության հիշատակի օրը, գալիս է, և մենք այնպիսի «պար ենք պարում», որն այնքան կրկնվող է, որ կարող ես արդեն գոռալ: Արդյոք այս տարի ԱՄՆ-ն կնկատի՞ մեր շղթաները, մեր ծանրությունը, մեր կրած բեռները, մեր ընտանիքների ճշմարտությունն ու մեր պատմությունը: Մեր քվեների կարիքն ունեցող քաղաքական գործիչները միշտ խոստանում են, որ կանեն դա: Օրինակ՝ նրանք ասում են այսպիսի բաներ. «Ամերիկան արժանի է մի առաջնորդի, որը ճշմարտացիորեն խոսում է Հայոց ցեղասպանության մասին»: Եվ մենք նրանց անընդհատ տալիս ենք մեր վստահությունը, մեր ձայները և էներգիան, որովհետև ի՞նչ ընտրություն ունենք բացի հուսալուց: Միգուցե հույսը հիմարի թթվածինն է, բայց առանց դրա մեր կրակը կմարի:

Բայց ամեն տարի նրանք ստում են: Նրանք անընդհատ ստում են մեզ և մեր մասին: Մենք բարձր ենք պահում մեր շղթաները և ցեմենտի բլոկները, և նրանք ձևացնում են, թե չեն տեսնում դրանք` միաժամանակ հարցնելով, թե արդյոք կարող ենք պարզապես մի փոքր ավելի անաղմուկ շարժվել, պարզապես մի փոքր պակաս անհարմար զգալ մեր շղթաներով և ցեմենտի բլոկներով շղթայված: Գուցե ամենավատն այն է, որ նրանք ստում են, մինչ մեզ ասում են, որ իրենք գիտեն, որ ստում են, և մեզ համար անընդունելի է և անկեղծորեն մի փոքր ագրեսիվ է`շարունակ ցանկանալ այն, որ նրանք ճշմարտությունն ասեն:

Մեզ տարեցտարի ստում են ու ասում են, և մեզանից բացի ոչ ոք ոչ մի բառ չի ասում: Մենք այդ զգալուց ուղղակի վառվում ենք արմատականների նման: Նախկինում ինձ հարցրել են՝ ինչո՞ւ չես կարող պարզապես առաջ շարժվել: Արդյոք նրանց հիշատակն ավելի լավ նպատակի չէ՞ր ծառայի` օգնելով պայքարել ներկայիս ցեղասպանությունները կանխելու համար: Ի պատասխան այս հարցադրմանը՝ ես նշում եմ՝ ի՞նչ հույս ունենք անել դա մի երկրում, որը չի ցանկանում բարձրաձայնել ճշմարտությունը:

Ինձ ասել են, որ դա պարզապես այնքան էլ կարևոր ներքին խնդիր չէ: Բայց ես ամերիկացի եմ: Սա իմ տունն է, իմ միակ տունը: Եվ ես մեծացել եմ մի տան մեջ, որը բազմիցս ստել է ինձ իմ սեփական պատմության մասին: 

Ինձ չի զարմացնում Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, որը շարունակում է վառել իմ համայնքը և աշխարհի մնացած մասը: Այն, ինչ անում է նա, դավաճանություն է սեփական ժողովրդի նկատմամբ: Դա թուրքական հասարակությունն է, որին նա դավաճանում է:

«Երկու ազգ, մեկը պետություն» համարող երկրների քայլը, որոնք անցյալ տարի 44 օր շարունակ համագործակցել են միմյանց հետ հայերի դեմ հարձակվելու համար՝ համավարակի և ԱՄՆ-ում բուռն ընտրությունների քողի տակ, սարսափելիորեն նման էր այն բանին, թե ինչպես էր տեղի ունեցել Հայոց ցեղասպանությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում: 

Ի՞նչ կնշանակի Միացյալ Նահանգների կողմից որպես պատմական փաստ Հայոց ցեղասպանությունը պաշտոնապես ճանաչելը:

Դժվար կլինի հավանական ճանաչումը համարձակություն անվանել, հատկապես որ Թուրքիայի հետ մեր դաշնակցային հարաբերությունները սրվել են: Միակ բանը մնում է միշտ կեղծ հնչող արդարացումը, միամիտ զառանցանքը, թե «ցեղասպանություն» բառը չօգտագործելը ինչ-որ կերպ կհանգեցնի նրան, որ Էրդողանի Թուրքիան ինչ-որ ջանքեր կգործադրի Հայաստանի հետ խաղաղ հարաբերություններ հաստատելու հարցում: Հայաստանը երբեք ապահով չի լինի, քանի դեռ Էրդողանը ղեկավարում է Թուրքիան, իսկ Իլհամ Ալիևը՝ Ադրբեջանը: Եթե Ամերիկան մտածում է Հայաստանի անվտանգության մասին, ապա երկիրը չարամիտ ավտոկրատների ձեռքում թողնելը դա ցույց տալու տարօրինակ միջոց է:

Եթե անկեղծ լինեմ, կատարվածից 106 տարի անց միայն ճանաչումն անձամբ ինձ համար մեծ նշանակություն չի ունենա: Իհարկե, լավ կլինի ունենալ պատմական գրառում: Մեր հույսը վաղուց եղել է այն, որ այդ քայլը կօգնի պարզել, թե երբ է տեղի ունենում ցեղասպանություն և թե երբ է պետք հրատապ միջամտել դրան»: