Սարգսյան-Ալիև հնարավոր հանդիպումից առաջ կողմերը չեն ուզում շոշափել մի շարք հարցեր, որոնք կարող են արգելակել հանդիպումը. Կարավաև

Երկու պետությունների նախագահների հանդիպումը նպատակ ունի ցույց տալ, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ տարվող բանակցությունները խզված չեն։ Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց Մոսկվայի պետական համալսարանի՝ Հետխորհրդային տարածքում հասարակական-քաղաքական գործընթացների հետազոտության կենտրոնի քաղաքական կանխատեսման բաժնի ղեկավար Ալեքսանդր Կարավաևը։ Նա այդուհանդերձ ընդգծեց, որ 2018թ.-ին Հայաստանում և Ադրբեջանում սպասվում են ընտրություններ, և երկու երկրներում տիրող ներքաղաքական իրավիճակը նպաստավոր չէ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ռեալ մեխանիզմների գործարկման համար։

- Օրերս Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների հանդիպումից հետո ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը հայտարարեց, որ նախապատրաստական աշխատանքներ են ընթանում երկու պետությունների ղեկավարների հանդիպման կազմակերպման համար: Ի՞նչ ակնկալել այս հանդիպումից:

- ԴԺվար է կանխատեսել, թե ինչ օրակարգով են հանդիպելու նախագահները, որովհետև չեմ կարծում, թե կողմերի դիրքորոշումները մինչ այդ փոխվեն և քննարկման նոր առիթ, նոր օրակարգ ստեղծվի: Հատկապես ապրիլյան քառօրյա պատերազմից հետո, կարծում եմ, որ կողմերն ավելի են կոշտացրել իրենց դիրքորոշումները և խոսել այն մասին, որ Ադրբեջանն ու Հայաստանը զիջումների կգնան, կմեղմացնեն իրենց տեսակետը, կհրաժարվեն իրենց մոտեցումներից, տեղին չի լինի: Առաջին տարին չէ, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների առաջարկները մնում են օդում կախված և չեմ կարծում, թե որևէ մեկը հիմա կպնդի, որ հասունացել է դրանք իրագործելու պահը:

Այլ հարց է, որ բարձր մակարդակով երկկողմ հանդիպումը՝ երկու պետությունների նախագահների հանդիպումը, նպատակ ունի ցույց տալ, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ տարվող բանակցությունները խզված չեն: Հետևաբար, ամենատարբեր մակարդակներով հանդիպումներ անցկացնելն այս տեսանկյունից անհրաժեշտ է: 2018թ.-ին Հայաստանում և Ադրբեջանում սպասվում են ընտրություններ և չեմ կարծում, թե երկու երկրներում տիրող ներքաղաքական իրավիճակը նպաստի ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ռեալ մեխանիզմների գործարկմանը: Չեմ կարծում, որ նախընտրական շրջանը դրական անդրադառնա հիմնահարցի կարգավորման առաջընթաց ապահովելու համար: Հավանաբար, առաջիկայում մենք կտեսնենք գործընթացի դանդաղում:

- Ի՞նչ կապ եք տեսնում 2018թ-ին կայանալիք ընտրությունների և ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման միջև: Կբացե՞ք չակերտները:

- Ընտրությունների և ղարաբաղյան հակամարտության կապն անմիջական չէ, կապն անուղղակի է: Ռազմական բախումները ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գոտում կամ հնարավորությունը, որ կլինեն ռազմական բախումներ, որպես կանոն, ազդում են նախընտրական մթնոլորտի վրա: Իշխանությունները կամ քաղաքական ինչ-որ ուժեր, ովքեր հավակնում են դառնալ իշխանություն, ռազմական բախումները կիրառում են որպես զսպող մեխանիզմ, որպեսզի այն ուժը, որը շահարկում է այս հարցը, ամրացնի նախընտրական իր դիրքերը:

- Ձեր խոսքից կարելի՞ է ենթադրել, որ առաջիկայում շփման գոտում լարվածություն կլինի:

- Այո, դա հնարավոր է, նոր էսկալացիայի հնարավորությունը 2018թ.-ին բավական մեծ է: Բայց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի առաքելությունն, ըստ էության, լարվածությունը նվազեցնելն է, լարվածությունը մինիմումի հասցնելն է: Դա կարևոր է առաջին հերթին Ռուսաստանի համար, որը մրցավարի, դատավճիռ կայացնողի դեր ունի, որովհետև կողմերը անդրադարձել ու անդրադառնալու են ՌԴ-ին կարճատև կամ երկարատև բախումներից հետո:

- ԱԳ նախարարներից հանդիպումից հետո ՄԽ համանախագահների տարածած հայտարարության մեջ չի խոսվում Վիեննայում ձեռքբերված, ապա Սանկտ Պետերբուրգում վերահաստատված, պայմանավորվածությունների իրականացման մասին: Սա պատահականությո՞ւն է, թե կողմերը մոռացության են մատնել այս պայմանավորվածությունները:

- Կարելի է փնտրել ենթատեքստեր, մտածել, թե ինչի այդ մասին չխոսվեց կամ խոսվեց, մտածել, որ հատուկ են բաց թողել այդ հարցը, բայց ես չեմ կարծում, թե բանակցային գործընթացի հետ դա անմիջական կապ ունի: Օրինակ` ԵԱՀԿ մոնիթորինգային առաքելություն ունեցող խմբի լիազորությունների ընդլայնումը նոր համակարգի ստեղծում է, որը կլինի ավելի արագ արձագանքող, նույն պահի արձագանքող խումբ: Այս հարցը շատ տարիներ առաջ էր քննարկվում, դեռևս մինչև Վիեննան: Բանակցային սեղանին դրված փաստաթղթերը, Մադրիդյան փաստաթուղթը, մյուսները, ըստ էության, պարունակում է այս դրույթը ևս: Կարծում եմ, որ նախագահների հնարավոր հանդիպումից առաջ կողմերը չեն ուզում շոշափել այս և մի շարք այլ հարցեր, որոնք կարող էին արգելակել հնարավոր հանդիպումը, դառնալ խոչընդոտ:

- Ձեր կարծիքով՝ նախագահների հանդիպումը կարո՞ղ է դառնալ խթան ակտիվ բանակցային գործընթացի վերսկսման համար:

- Դա հարաբերական հարց է: Ես հարցը կդիտարկեի այն տեսանկյունից, թե արդյոք կողմերի հետաքրքրությունները տնտեսական, քաղաքական իմաստով համընկնո՞ւմ են իրար: Արդյոք երկուսն էլ ուզո՞ւմ են բացել սահմանները, տնտեսական համագործակցություն սկսել: