Ընտրությունները պետք է լինեն մրցակցային, հակառակ դեպքում կուսակցության վերնախավը կարող է տեղեր ծախել. Դանիել Իոաննիսյան

21:02 • 30.06.18

Tert.am-ը զրուցել է «Իրազեկ քաղաքացիներ միավորում» ՀԿ նախագահ, Ընտրական օրենսդրության բարեփոխման կառավարության հանձնաժողովի Դանիել Իոաննիսյանի հետ: Նա հստակ շեշտեց, որ ռեյտինգային ընտրակարգից հրաժարվելու միտում չկա, այդ հարցով համաձայնություն չի լինի: Ըստ Իոաննիսյանի՝ ընտրություններում կարևոր է այն, որ մրցակցություն լինի: Դանիել Իոաննիսյանի խոսքով՝ ընտրությունները պետք է լինեն մրցակցային, քանի որ երբ մրցակցային չեն, այդ ժամանակ կուսակցության վերնախավը կարող է տեղեր ծախել: 

- Պարո՛ն Իոաննիսյան, հանձնաժողովում քննարկումից հետո հայտարարվեց, որ ընտրակարգը պետք է լինի 100 տոկոսանոց համամասնական՝ փակ ցուցակով: Սակայն արդարադատության նախկին նախարար Դավիթ Հարությունյանը կարծում է, որ այս համակարգը լուրջ թերություններ ունի, այն համարվում է պակաս ժողովրդավար, քանի որ հետին պլան է մղում հասարակության կարծիքն՝ առաջնային դարձնելով կուսակցության վերնախավի տեսակետը: Ինչո՞ւ 100 տոկոս համամասնականը քննարկվեց, այլ տարբերակներ քննարկվո՞ւմ են:

- Ոչ, այլ քննարկում չկա, քանի որ հանձնաժողովն այս հարցում քննարկում իրականացրեց ու որոշում կայացրեց  ու ավարտեց: Անձամբ ես չեմ կարծում, թե հնարավոր է կոնկրետ այս կետի շուրջ որևէ բանակցություններից հետո զիջումների գնալը, որովհետև նաև կառավարության ծրագրում է ամրագրված ռեյտինգային համակարգից հրաժարվելը: Այն, որ ռեյտինգայինը չպետք է լինի, ոչ միայն ռեյտինգային, այլև տարածքային ռեյտինգային, գրված է նաև կառավարության ծրագրում, որը խորհրդարանը հաստատել է: Ինչ վերաբերում է Դավիթ Հարությունյանի ասածին, ապա հարց ունեմ՝ ի՞նչ է՝ իրենց գրածն էր ժողովրդավարական, երբ ընտրված խորհրդարանը որևէ կապ չուներ ժողովրդի ցանկության հետ: Ապրիլյան իրադարձություններից հետո այս խոսքս ապացուցելու կարիք այլևս չկա: Կուսակցության վերնախավից կախված չի լինելու, պարզապես  կուսակցության վերնախավը պետք է մրցունակ ցուցակ ներկայացնի: Եթե ես լինեի կուսակցության ղեկավար, հարցումներ կանեի, որ հասկանայի, թե իմ կուսակցության որ անդամներն են ավելի հեղինակավոր, ու ցուցակի մեջ իրենց առաջին տեղերում կներկայացնեի: Այստեղ մի բան կա, որից ՀՀԿ-ն վախենում է, որ լավ չի պատկերացնում, այն է, որ ընտրությունները լինելու են մրցակցային, իսկ երբ մրցակցային չեն ընտրությունները, այդ ժամանակ կուսակցության վերնախավը կարող է տեղեր ծախել: 

- Չե՞ք վախենում, որ ձեր այդ որոշումը կարող է բախվել ոչ միայն ՀՀԿ-ի հետ, այլև մյուս խմբակցությունների, որովհետև ՀՅԴ-ն ու ԼՀ-ն ասում էին, որ կարող է լինել համապետական ռեյտինգային համակարգ:

- Թե՛ «Դաշնակցությունը», թե Լուսավոր Հայաստան կուսակցությունները կողմ են քվեարկել, որտեղ հստակ գրված է, որ պետք է ամբողջապես հրաժարվել ռեյտինգային համակարգից, և անցում է կատարվելու ամբողջությամբ համամասնական ընտրակարգին:

- Որոշվել է նաև՝ ընտրությունների անցողիկ շեմը իջեցվելու է 1 տոկոսով՝ դաշինքների և կուսակցությունների համար, այսինքն՝ 6 ու 4 տոկոս է լինելու: Արտախորհրդարանական ուժերը հիմնականում կողմ են, սակայն գտնում են, որ 2 տոկոսով շեմը պետք է իջներ, քանի որ խորհրդարանական երկրի ԱԺ-ն պետք է այլընտրանքային լինի: Հնարավո՞ր է՝ քննարկումներից հետո այս դրույթում փոփոխություն լինի:

- Հանձնաժողովում տարբեր տեսակետեր քննարկվեցին. մարդ կար՝ առաջարկում էր չիջեցնել, մարդ կար, որ առաջարկում էր ընդհանրապես անցողիկ շեմը հանել, այսինքն՝ մեկ մանդատի ձայն հավաքածն էլ տեղ ունենա խորհրդարանում: Պետք է ասեմ, որ մենք, նախապես իմանալով, որ գալու ենք այս հարցի քննարկմանը, մեր կազմակերպությունում խնդրել ենք հետազոտություն իրականացնել: Եկանք այն եզրահանգման, որ 1-ից 2 տոկոս իջեցնելը ամենառացիոնալն է:

- Կառավարությունը խորհրդարանում բախվելու է այն հանգամանքի հետ, որ ՀՀԿ-ն թվով ամենաշատ պատգամավորներն ունի: Ինչպե՞ս եք պատկերացնում այդ փոփոխությունները, եթե ՀՀԿ-ի հետ կոնսենսուսի չգաք:

- Ընտրական օրենսգիրքը և առհասարակ խորհրդարանի ցանկացած քվեարկություն պետք է բխի հանրության ցանկություններից: Որպես հանձնաժողովի քարտուղար, ՀԿ ղեկավար՝ նպատակս այն է, որ մշակվի այնպիսի ԸՕ, որը կունենա հանրության սատարումը, որի ցանկացած բնույթ կկարողանամ բացատրել, թե ինչու է այդպիսին: Եթե հանրությունը սատարի, մեծամասնությունը՝ ոչ, ապա, մենք արդեն տեսել ենք, թե ինչ է լինում, երբ հանրությունը մի կարծիք է ունենում, իսկ խորհրդարանն՝ ուրիշ, հասկացանք՝ հանրության կարծիքը գերակա է:  Չեմ կարծում, որ զուտ մի կուսակցության կարծիք կարող է դոմինանտ լինել, այդ մի կուսակցությունը ո՛չ ՀՀԿ-ն է, ո՛չ ՔՊ-ն, ո՛չ ԼՀ-ն և այլն, քանի որ դոմինանտ է հասարակության կարծիքը: Միանշանակ, ես չեմ ցանկանում նսեմացնել խորհրդարանական քննարկումների դերը, խորհրդարանում պետք է լինեն քննարկումներ, պետք է հնչեն առաջարկներ, մենք շատ ուշադիր պետք է լսենք բոլոր պատգամավորների առաջարկները, քննարկենք դրանք, ինչպես նաև և՛ ընդունելը, և՛ չընդունելը հստակ հիմնավորենք:

-  ՀՀԿ-ականներն ասում են, որ ռեյտինգայինից հրաժարվելու պարագայում երևանյան խորհրդարան ունենալու վտանգ կա, քանի որ տեսակետ կա, որ ռեյտինգայինը վերացնելով մարզերի ներկայացվածությունը քիչ կլինի: Ի՞նչ մեխանիզմներով եք մտադիր ապահովել ազգային փոքրամասնությունների և ՀՀ բոլոր համայնքների ներկայացվածությունը խորհրդարանում:

- Ազգային փոքրամասնությունների հետ կապված հարցը երկուշաբթի օրը քննարկելու ենք, լինելու է բաց քննարկում ազգային փոքրամասնությունների հետ: Բանն այն է, որ ազգային փոքրամասնությունների ընտրվելը սահմանադրական նորմ է, ընտրական օրենսգրքում այդ նորմի ապահովումն այդքան էլ հաջող չէ, և պետք է մտածենք, թե ինչ ավելի հաջող կարգավորումներ տանք: Ինչ վերաբերում է երևանյան խորհրդարանին, ապա այստեղ 2 հակասական դրույթ կա: Բանն այն է, որ ՀՀ-ն փոքր երկիր է, որտեղ չկան տարածքային պառակտումներ, ազգային, կրոնական, լեզվական պառակտումներ, ինչպես նաև երբեք չեմ տեսնել, որ մի պատգամավոր վեր կենա ու կոնկրետ նախագծի քննարկման ժամանակ հայտարարի, որ դա, օրինակ՝ չի բխում Սյունիքի շահերից, իսկ մյուսն էլ պնդի, թե քվեարկում է, որովհետև բխում է, օրինակ՝ Լոռու մարզի շահերից: Այսինքն՝ ռեյտինգայինն արհեստական էր ու զուտ իշխանության վերարտադրման համար էր: Եթե ինչ-որ կուսակցություն չբերի ցուցակ, որ մարդկանց կշահագրգռի, ապա իրենց խնդիրն է, չէ՞ որ ամեն դեպքում մարդկանց հաճելի է, որ իրենց տարածքից մարդ է ներկայացված լինում: Հետևաբար, կուսակցությունները պետք է շահագրգռված լինեն, որ  բոլոր մարզերից ցուցակում մարդ լինի, որ տավուշցին կամ լոռեցին ասեն, որ այ էս լավ մարդն է ցուցակում, բերեք, այս ցուցակին քվեարկեմ: Ամենակարևորն այն է, որ մրցակցային լինի:

- Դուք ասում եք, որ 100 տոկոս համամասնականից չեք հրաժարվելու, ինչը տպավորություն է ստեղծում, որ դուք ոչ թե գնում եք քննարկման, այլ տանում եք ձեր պայմանները, որ մյուսները համաձայնություն տան: Իսկ ՀՀԿ-ն հիշեցնում է, որ ԸՕ-ն այն օրենսգիրքն էր, որն ընդունվեց խորհրդարանական ուժերի կոնսենսուսով:

- Ոչ, հավատացնում եմ, որ դա այդպես չէ: Մի քանի փաստ արձանագրենք՝ 2016 թ.-ին ԸՕ-ն նախագծելուց ո՛չ ընդդիմության, ո՛չ քաղհասարակության հետ որևէ քննարկում չի եղել: ԸՕ-ն հունվարի սկզբին ուղարկվեց Վենետիկի հանձնաժողով, երբ նույնիսկ հրապարակված չէր, ու նախագիծը գաղտնի էր պահվում: Նախագծում գրեթե ոչինչ չգրած՝ սկսել էին կոնսուլտացիաները բոլոր ուժերի հետ՝ իշխանության, քաղհասարակության, ընդդիմության հետ: Ես տարաձայնություն եմ հայտնում այն բանի կապակցությամբ, որ ԸՕ-ն 2016 թ.-ի ընդունվել է կոնսենսուսով, կոնսենսուս եղել է միայն որոշ կարգավորումների հետ կապված: ԸՕ-ին ՀԱԿ-ն ու «Դաշնակացությունը» դեմ քվեարկեցին, երբ օրենսգրքում որոշ փոփոխություններ կատարվեցին՝ տեսախցիկների, ցուցակների հրապարակման, գրանցման սարքերի հետ կապված, նոր ՀԱԿ-ը կոնկրետ այդ փոփոխություններին կողմ քվեարկեց՝ ընդգծելով, որ, միևնույն է, ԸՕ-ում շատ դրույթներ կան, որոնց իրենք դեմ են, իսկ առաջին հերթին դեմ էին ընտրակարգին:  Այսինքն՝ ընդդիմությունը երբեք կողմ չի քվեարկել ռեյտինգային ընտրակարգին:

- Իսկ ցուցակների հետ կապված՝ ի՞նչ որոշվեց, որովհետև առաջարկ կար, որ հանրապետությունից բացակայող մարդը ցուցակում չլինի, երբ կգա ՀՀ ընտրության համար, անմիջապես հենց օդանավակայանից համակարգն ազդակ կստանա: Կա՞ն միջոցներ նման ծրագրեր իրականացնելու համար, քանի որ ծրագիրը մի բան է, դրա համար միջոց հայթայթելն՝ այլ:

- Չեմ կարծում, որ ֆինանսավորման խնդիր կա, բայց այստեղ իրագործելիության հետ կապված խնդիր կա: Խնդիրն այն է, որ մարդ կարող է երկքաղաքացի լինել և հայկական անձնագրով դուրս գալ ՀՀ-ից, իսկ ՌԴ անձնագրով հետ գալ ՀՀ: Փաստացի ՀՀ քաղաքացին երկրում է, բայց համակարգը չի կարողացել հասկանալ, որ այդ անձը վերադարձել է, բայց այլ անձնագրով: Հիմա այդ քաղաքացին կարող է գալ ընտրատեղամաս, բայց իրեն ասեն, որ, ըստ համակարգի, դուք բացակայում եք երկրից: Սա խնդիր է, և կիրառման դեպքում հազարավոր սխալներ են լինելու:

- Բայց առաջարկը քննարկվո՞ւմ է:

- Այդ առաջարկը հանձնաժողովում դեռևս չի քննարկվել, բայց գործադիր իշխանությունում տեխնիկական իրագործելիության հետ կապված մանրակրկիտ քննարկվել է: Ըստ էության՝ շարունակվում է դրա այլընտրանքային լուծումների փնտրտուքը և քննարկումը:

- Ի վերջո, ընտրատեղամասերում տեսախցիկներ լինելու հետ կապված ի՞նչ որոշում է լինելու, որովհետև խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ օգտագործված տեսախցիկների մի մասի ճակատագիրը հայտնի չէ:

- Ընտրատարածքներում տեսախցիկների տեղադրման առումով փոփոխություն նախատեսված չէ, ինչը նշանակում է, որ տեղամասերում լինելու են տեսախցիկներ, որովհետև ԸՕ-ում դա ներկայումս ամրագրված է: Թե որտեղ են անցած ընտրությունների ժամանակ օգտագործված տեսախցիկները, ասեմ, որ դրանք առնվազն պատկանել են կառավարությանը, բայց չեմ կարող ասել, թե որ մեկը որտեղ է, ամեն դեպքում դրանց մի մասն օգտագործվում է ԶՈւ-ում:

 

ՀեղինակԱնի Օհանյան