ՍԴ-ն գնացել է խորհրդակցական սենյակ, վճիռը կհրապարակվի ավելի ուշ
17.29
«Կուտակայինի» սահմանադրականության մասին վճիռ այսօր չի լինի. ՍԴ նախագահ
Սահմանադրական դատարանի նախագահ Գագիկ Հարությունյանը հայտարարեց, որ դատարանն անցնում է խորհրդակցական սենյակ` կայացնելու պարտադիր կուտակայինի սահմանադրականության վերաբերյալ վճիռ:
Գագիկ Հարությունյանը նաև հայտարարեց, որ վճիռն ամենայն հավանականությամբ այսօր չի լինի:
«Նկատի ունեցեք, որ այսքան նյութերը մենք նորից պետք է ուսումնասիրենք, լուրջ չէր լինի ասել, որ դա այսօր կլինի:Կհանդիպենք այն ժամանակ, երբ վճիռը պատրաստ լինի հրապարակման»,- ասաց նա` նշելով, որ իրենք տեղյակ կպահեն, երբ վճիռը պատրաստ լինի:
17.15
ՍԴ–ն հեռացավ խորհրդակցական սենյակ։
17.10
Ինչո՞ւ է ընդամենը 5000 մարդ ընտրել ֆոնդ: Պետական համակարգում շուրջ 80 000 մասնակից կա, չէ՞ր կարելի այդ 80 000-ին ճնշել, եթե խոսքը ճնշման մասին է. Հակոբ Հակոբյան
ԱԺ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Հակոբ Հակոբյանը, իր եզրափակիչ ելույթից առաջ նախ անդրադառնալով հնչող մի շարք մտահոգությունների, ասաց, թե մեր սոցիալական ապահովության այսօրվա համակարգը բացարձակ աներաշխիք համակարգ է:
«Բայց երբ խոսում եք 45 տարվա մասին, ապա ես այստեղ գտնվող յուրաքանչյուր քաղաքացու հարց եմ տալիս. ո՞վ ունի իր 45 աշխատանքային տարվա հարկերի դիմաց կենսաթոշակ ստանալու երաշխիք,-ասաց Հակոբ Հակոբյանը,–երբ ուշադիր նայում ենք օրենքի ամբողջ ընթացը, արգելանքի ինստիտուտը սկզբում չկար օրենքում, մենք հետո ենք ավելացրել: Ինչո՞ւ ենք ավելացրել. նրա համար, որպեսզի քաղաքացու պարտադիր վճարը հանկարծ գործատուի կողմից չկատարվելու դեպքում դա դառնա առաջնային վճար, որպեսզի մասնակիցը չտուժի: Ընդ որում՝ օրենքում ամրագրել ենք հստակ նորմ. բոլոր կարգի տույժ-տուգանքները, որոնք առաջանում են պետության, հարկային գործակալի և այլնի պատճառով, դրանք գնում են ուղիղ մասնակցի հաշվին: Այսինքն՝ այդ ամբողջ օպերացիայի ցանկացած գումար, որն առաջանում է տույժ-տուգանքի տեսքով՝ ուղղակի գնալու է ավելացնելու մասնակցի ներդրումը»:
Հակոբ Հակոբյանն իր խոսքում ասաց նաև, թե բարձր դատարանին ներկայացվեց 5337 մասնակից, որոնք կատարել են ընտրություն, ներկայացվեց 10 000 մասնակից, որոնք որ գիտակցաբար չեն կատարել ընտրություն և ներկայացվեց, որ 127 000 մասնակցի փոխարեն գումար է փոխանցվել:
«Ես ուզում եմ մի հարց տալ, որի պատասխանը, բնականաբար, չեմ ակնկալում: ՍԴ-ի համապատասխան որոշման արդյունքում չի կասեցված ո՛չ հաշվառումը, ո՛չ գումարի փոխանցումը, կասեցված է ընդամենը 76-րդ հոդվածը և 86-րդ հոդվածի 3-րդ կետը: 76-րդ հոդվածը վերաբերում է տույժ-տուգանքին, այսինքն՝ օրենքն իր ամբողջ էությամբ գործում է: Օրենքի գործողությունը կատարելու համար մասնակցին և Կառավարությանը մեղադրում են ուժ կիրառելու մեջ: Եթե ուժ է կիրառվել, ապա ինչո՞ւ է ընդամենը 5 000 մարդ ընտրել ֆոնդ: Պետական համակարգում շուրջ 80 000 մասնակից կա, չէ՞ր կարելի այդ 80 000-ին ճնշել, եթե խոսքը ճնշման մասին է»,-նկատեց Հակոբ Հակոբյանը:
16.34
Կուտակային համակարգի ներդրումն արկածային էքսպերիմենտ է. Արտակ Զեյնալյանի եզրափակիչ ելույթը
Իրավաբան, Սահմանադրական դատարանում պարտադիր կուտակայինի հարցի քննության գործով դիմող կողմի ներկայացուցիչ Արտակ Զեյնալյանը հանդես եկավ եզրափակիչ ելույթով` նշելով, որ կուտակային համակարգի ներդրումն արկածային էքսպերիմենտ է:
«Օրենքում ներկայացված նման ընդարձակ հայեցողությունն իր մեջ կրում է կոռուպցիոն մեծ ռիսկ: Կուտակային համակարգի ներդրումը մեր գնահատմամբ արկածային էքսպերիմենտ է»,- ասաց նա:
Վերջինս անդրադարձավ նաև օրենքում գույքի վրա արգելք դնելու պայմանին` ընդգծելով, որ այդ մասին նույնպես պատասխանող կողմից պարզաբանում չներկայացվեց: Եվ այդ կետը, ինչպես օրենքում նշված մի շարք այլ կետեր, հակասում են ՀՀ Սահմանադրությանը։
«Անարդարությանը, արհամարհանքին, ճնշմանը դիմադրելը մեր ժողովրդի իրավունքն է: Եվ Սահմանադրական դատարանում ընթացող այս պրոցեսը դիմադրության ամենաքաղաքակիրթ միջոցն է»,- ասաց Արտակ Զեյնալյանը։
Փաստաբանն ավելացրեց, որ իրենց կողմից իրականացվողը կառուցողական գործընթաց է. «Սա թշնամական ակցիա չէ որևէ անձի նկատմամբ, սա արվում է հանուն ընդհանուր բարեկեցության»:
Իրավաբանի ներկայացմամբ` այն, ինչ ինքն ասաց, բխում է ՀՀ Սահմանադրության առաջին հոդվածից:
16.14
Խնդրում եմ մեր ընդվզող հասարակությանը բարի լուր հաղորդել. Արծվիկ Մինասյանը` ՍԴ-ին
ԱԺ «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն» խմբակցության անդամ Արծվիկ Մինասյանը Սահմանադրական դատարանում պարտադիր կուտակային կենսաթոշակների հարցի քննության ընթացքում իր եզրափակիչ ելույթում նկատեց, որ պատասխանող կողմից հակափաստարկներ չհնչեցին օրենքի հակասահմանադրական լինելու, սեփականության իրավունքի, սերունդների համերաշխության սկզբունքի մասով:
«Առարկության չենթարկվեց միայն այն, որ իրենց կարծիքով սա չի հակասում Սահմանադրությանը, սա չենք ընդունում որպես հակափաստարկ»,- ասաց նա՝ նշելով, թե բազմաթիվ տնտեսագետների ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այս համակարգը նվազեցնում է պետության պարտավորությունները, որով էլ վտանգվում է կենսաթոշակառուների բարեկեցիկ ծերությունը:
Արծվիկ Մինասյանի խոսքով` անհեթեթություն է հանգամանքը, որ բազմաթիվ քաղաքացիներ, չունենալով նվազագույն գիտելիքներ տնտեսական համակարգում, ստիպված են ֆոնդեր ընտրել:
«Կենտրոնական բանկի մեթոդաբանության տվյալներով իրենց իրականացրած մոտավոր հաշվարկները, որի համաձայն 1974 թվականին ծնված քաղաքացին, ով կուտակել է 23 տարի և ում միջին աշխատավարձը եղել է 150.000 դրամ, ստանալու է մոտավորապես 41.483 դրամ թոշակ»,- ասաց նա։
Պատգամավորն ավելացրեց, թե Կառավարությունը և նրա ենթակա մարմիններն ակնհայտորեն չեն փորձել ապահովել ՍԴ-ի որոշումը: Այսքան ճնշումների արդյունքում անգամ ընդամենը 127 000 մարդու համար է գումարներ փոխանցվել:
Դիմող կողմի ներկայացուցիչն իր խոսքը եզրափակեց` մեջբերելով Ժան Ժակ Ռուսոյի խոսքերի մեջբերելով հատված. «Այն ճարտարապետի նման, որը նախքան մեծ շենք կառուցելը հետազոտում է հողը, որ տեսնի, թե կարող է իր վրա պահել այդ շենքը, այնպես էլ խելացի օրենսդիրն իր աշխատանքը չի սկսում օրենքներ գրելուց, այլ ուսումնասիրում է, թե արդյոք ժողովուրդը, որի համար գրվում են այդ օրենքները, կարող է ընդունել և կրել դրանք»։ Ապա նա ավելացրեց. «Խնդրում եմ մեր ընդվզող հասարակությանը բարի լուր հաղորդել»:
16.05
Դատարանն իր աշխատանքը վերսկսեց դիմող կողմի եզրափակիչ ելույթներով: Մերի Խաչատրյանը հարցրեց, թե ինչպես է պետությունը հայտնաբերելու ինքնազբաղ մարդկանց և նրանցից գանձումներ կատարելու, եթե հաշվի առնելով հանրային դժգոհության աստիճանը, նա ինքը երբեք այդ մասին չի հայտնի կամ ինքը ինքնակամ վճարում չի կատարի:
Պարտադիր կուտակային վճար սահմանողների շրջանակը և տարիքը սահմանելիս՝ օրենքը հակասության մեջ է մտնում ՀՀ սահմանադրության 3-րդ, 6-րդ, 14.1 հոդվածների հետ:
Առաջին օրենքով համապատասխան տարիքային ցենզ և գույքային վիճակով պայմանավորված՝ անհավասար սահմանելիս, պարզ չէ, թե ինչ չափորոշիչների, հաշվարկների, և մասնագիտական վերլուծության հիման վրա է որոշվել պարտադիր կուտակային բաղադրիչի պարտադիր մասնակից համարել հենց 1974 թվական հունվարի 1-ին և դրանից հետո ծնված անձանց:
Նախորդ նիստի ժամանակ պատասխանող կողմից ներկայացուցիչները, ըստ Մերի Խաչատրյանի, չկարողացան պատասխաններ գտնել իրենց՝ դիմողների և բարձր դատարանի՝ ՍԴ անդամների հարցերին:
«Արդյոք ողջամիտ, իրավաչափ և արդարացվա՞ծ է այդ խմբի անձանց նկատմամբ տարբերակված մոտեցում ցուցաբերելը և տարբերվող ֆինանսական բեռ դնելը»,-հարցրեց Մերի Խաչատրյանը:
Նա նշեց, որ անձի իրավական վիճակը վատացնող օրենքները, համաձայն Սահմանադրական դատարանի համապատասխան որոշման՝ հետադարձ ուժ չունեն: Ապա, ավելացրեց, որ աշխատանքի իրավունքի ոչ խտրական իրավահարաբերությունները պետք է կիրառելի լինեն աշխատանքի իրավահարաբերությունների բոլոր բնագավառներում, որոնք համատեղելի չեն, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետության հետ:
Ըստ նրա՝ հիմնական գաղափարախոսությունն այն է, որ 1974 թվականի հունվարի 1-ից հետո ծնվածները նույն հավասար պայմաններում ավելին խտրական պայմաններում չեն գտնվում մյուս սերունդների հետ՝ չնայած ունեն նույն որակավորումը, անգամ իրենցից մեկ օր առաջ ծնվածների հետ:
13.52
Սահմանադրական դատարանի նախագահ Գագիկ Հարությունյանը հայտարարեց ընդմիջում մինչև ժամը 15:00-ն, որից հետո պարտադիր կուտակայինի դիմումի քննության նիստը կսկսեն եզրափակիչ ելույթներով:
«Սովորաբար եզրափակիչ ելույթները նորից դարձնում են բացատրություն, խնդրանքս է, որ եզրափակիչ ելույթներում ներկայացվեն հիմնական դրույթները»,- ասաց նա:
Եզրափակիչ ելույթներից հետո դատարանը կամփոփի դրանք և կհեռանա խորհրդակցական սենյակ` որոշում կայացնելու:
13.41
Թոշակը մարդու իրավունքն է, իսկ դու ինձ ասում ես` 40 տարի վճարի, հետո կարող ես հրաժարվել. ՍԴ անդամը` նախարարին
Սահմանադրական դատարանի անդամ Ֆելիքս Թոխյանը Սահմանադրական դատարանում պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի մասին օրենքի քննության ժամանակ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանին հարց ուղղեց, թե արդյոք կենսաթոշակը քաղաքացու իրավունքն է, ինչին նախարարը պատասխանեց` այո՛, եթե մարդը դիմում գրի և հրաժարվի թոշակ ստանալուց, դա իր իրավունքն է:
ՍԴ անդամն էլ իր հերթին ավելացրեց. «Բարի, իսկ նոր օրենքով ստացվում է այնպես, որ ես չեմ կարող հետաձգել իմ կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը: Եթե դա իմ իրավունքն է, կարող եմ և չստանալ, բայց դու ինձ ասում ես` ախպեր, արի քառասուն տարի մուծի, քառասուն տարի հետո կարող ես հրաժարվել»:
Նախարարը նաև հայտարարեց, թե ներկայիս Կառավարությունն ունեցավ այդ քաջություն ներդնելու պարտադիր կուտակայինի ռեֆորմը: Ֆելիքս Թոխյանը քայլեր առաջարկեց, որոնք կարելի էր նախաձեռնել ռեֆորմն իրականացնելուց առաջ, որպեսզի հասարակական նման ընդվզում չառաջանար: Քայլերից մեկը՝ ռեֆորմը մեկ–երկու տարով հետաձգելն է, մյուսը` կուտակայինի տոկոսները սահմանել ըստ աշխատավարձի, իսկ երրորդն այն էր, որ մարդու ամբողջ կյանքի համար պարտադիրը չսահմանել, այլ 10-15 տարվա համար սահմանել:
Մինչ Արտեմ Ասատրյանը պատասխանում էր հարցերին, նրան ընդհատեց ՍԴ նախագահ Գագիկ Հարությունյանը` պահանջելով հստակ հնչեցնել թե հարցերը, թե պատասխանները:
«Մեր բոլոր հաշվարկները ցույց են տալիս, որ առնվազն քսան, քսանհինգ տարով պետք է կատարել վճարումները, որպեսզի մենք կարողանանք կատարել այդ բարեփոխումները»,-ավելացրեց նախարարը:
12.36
Կուտակային կենսաթոշակների» մասին վիճահարույց օրենքի սահմանադրականության հայցի քննության ընթացքում Սահմանադրական դատարանի նախագահ Գագիկ Հարությունյանը հարց ուղղեց աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանին, թե նվազագույն աշխատավարձ ստացողը ինքը պետք է վճարի պարտադիր կուտակայինի վճարները, թե գործատուն:
«Մարդը ստանում է 45 000 հազար դրամ` նվազագույն աշխատավարձ, որն ունի բովանդակություն»,- նշեց նա:
Արտեմ Ասատրյանը պատասխանեց, թե այսօր դեռևս երկրում առկա է աշխատող աղքատներ երևույթը, և Հայաստանում նվազագույն աշխատավարձը զերծ է հարկերից, բայց պարտադիր կուտակային վճարը հարկ չէ, դա ուշացած աշխատավարձ է:
Նախարարը նաև նշեց, որ նախատեսված է նվազագույն աշխատավարձի բարձրացում:
Գագիկ Հարությունյանն ընդհատեց նրան` ասելով, թե իր համար արդեն պարզ է, որ Կառավարությունն այսօր օրենսդրական այդ լուծումն արել է այնպես, որ պարտադիր կուտակայինի դեպքում պետք է վճարումներ անի նաև նվազագույն աշխատավարձ ստացողը։
11.28
Կենսաթոշակային բարեփոխումներ իրականացնելիս ՀՀ-ն դասեր է քաղել Չիլիի սխալներից և հավասարակշռել բոլոր ռիսկերը. Ներսես Երիցյան
ՀՀ կենսաթոշակային բարեփոխումների հիմքում ընկած են ավելի քան 50 երկրների փորձը և սինթեզված է մեր պայմաններին: Սահմանադրական դատարանում շարունակվող «Կուտակային կենսաթոշակների» մասին վիճահարույց օրենքի սահմանադրականության հայցի քննության ընթացքում պատասխանելով ՍԴ նախագահի հարցերին ասաց Կենտրոնական բանկի նախագահի տեղակալ Ներսես Երիցյանը:
Նա նշեց, որ համակարգի դասական օրինակը համարվում է Չիլիի օրինակը, որից ՀՀ-ն մի քանի դաս է քաղել: «2006թ-ից հետո տարբեր երկրներում ներդրված այս համակարգը կատարել է որոշակի բարեփոխումներ խուսափելով Չիլիի սխալներից: Լավագույն օրինակ է համարվում Էստոնիան, որն էլ հիմք է հանդիսացել ՀՀ-ի համար: Առաջին դասը, որ Չիլիից քաղել ենք այն է, որ համակարգը ներդնելուց հետո չկար որևէ նվազագույն բուֆեր, որ եթե մարդիկ ինչ-ինչ պատճառներով չէին կարողանում աշխատել, չունեին նվազագույն կենսաթոշակ պետության միջոցների հաշվին: Մեր պարագայում բազային կենսաթոշակի ներդրումը այս հարցի լուծումն է»,-ասաց նա:
Ներսես Երիցյանը նաև նշեց, որ Չիլիի երկրորդ սխալն այն էր, որ թույլատրեցին բոլորին կուտակել և մարդիկ, որոնք 5 տարի հետո գնացին թոշակի, պահանջում էին իրենց կուտակումները:
«Դրա համար մենք որոշակի հաշվարկների վրա գտել ենք այն օպտիմալ տարիքը, որից հետո մարդը կկարողանա բավարար կուտակել ու կհասնի այն գործակցին, որը պետք է փոխհատուցենք»,-ասաց նա:
ՍԴ անդամ Ֆելիքս Թոխյանը նախ հետաքրքրվեց ԿԲ նախագահի տեղակալից, թե ինչու է ԿԲ-ն ՍԴ-ի հունվարի 24-ի որոշումից հետո, որոշակի մեկնաբանության ենթարկել որոշումը և կոչ արել բոլոր գործատուներին համապատասխան վճարումները կատարել:
«ԿԲ-ն իրեն նման բան չի վերապահել, որ մեկնաբանի ՍԴ-ի որոշումը, ուղղակի այդ իրավիճակում հայտարարություն ենք արել, որպեսզի որոշակի կարգավորում իրականացնենք: Մենք հայտարարություն ենք արել և այն պարտադիր պայման չի կրել»,- ասաց նա:
ՍԴ անդամը հետաքրքրվեց նաև, թե ինչ ֆինանսական ռիսկեր կարող են առաջանալ առաջիկա ավելի քան 40 տարիների ընթացքում և արդյոք դրանք բոլորը հաշվի են առնված:
«Այո՛, ռիսկեր կան, դրանք չենք թաքցրել, այլ սահմանել ենք օրենքում և նշել, թե ինչպես ենք միջոցառումներ իրականացնելու նման պարագայում: Դրանք անցել ենք փորձաքննություն: Պետք է նշեմ, որ ռիսկերը հավասարակշռված են այն առումով, որ միայն որոշակի գնային տատանումների ռիսկը կարող է էական ազդեցություն ունենալ:
Նախատեսված է, որ երեք պորտֆելներ պետք է լինեն 25% բաժնետոմսերի տարբերությամբ, և ցանկացած նոր պորտֆել չի կարող ստեղծվել, եթե առնվազն 15%-ի բաժնեմասի պակասեցում կամ ավելացում չկա մյուս պորտֆելի նկատմամբ: Բաժնետոմսերը այն տատանողական ակտիվներն են, որոնք ռիսկեր կարող են առաջացնել: Բայց ինչ էլ որ լինի, մայր գումարը դուք մշտապես ստանալու եք»,- ասաց ԿԲ ներկայացուցիչը:
Ներսես Երիցյանը վստահեցրեց, որ բոլոր ռիսկերը հավաասարակշռված են:
Սահմանադրական դատարանն այսօր՝ առավոտյան ժամը 10-ին վերսկսել է «Կուտակային կենսաթոշակների» մասին վիճահարույց օրենքի սահմանադրականության հայցի քննումը՝ ԱԺ 4 ոչ իշխանական ուժերի հայցով, որը ՍԴ էր ներկայացվել անցյալ տարվա դեկտեմբերի 17-ին:
Հիշեցնենք, որ ՍԴ–ն այս հայցով առաջին նիստն սկսել էր մարտի 28-ին, սակայն հայցի քննությունը կիսատ էր մնացել և նիստը շարունակվում է այսօր։
Նշենք, որ օրենքի պարտադիր բաղադրիչը տարածվում է 1974 թվականի հունվարի 1-ից հետո ծնված ՀՀ քաղաքացիների վրա, որոնք այս տարվա հունվարի մեկից պարտավոր են իրենց աշխատավարձի նվազագույնը 5 տոկոսը տրամադրել կենսաթոշակային հիմնադրամներին: Հայցի հիմնական գաղափարախոսությունն այն է, որ ՀՀ քաղաքացու սեփականությունը տնօրինելու իրավունքը հակասահմանադրական է:










