Արևային էներգիան հեռատես ներդրողների համար թանկ հաճույք չէ. Արթին Մելիքյան

Հայաստանում այլընտրանքային էներգիա արտադրող ընկերություններից մեկի ղեկավար Արթին Մելիքյանը, խոսելով այլընտրանքային էներգիայի համակարգին անցնելու համար պետական աջակցության հնարավորության մասին, նկատեց, որ հազիվ թե իշխանությունները գնան գազ և հոսանք վաճառող ռուսական ընկերություններին նեղացնելու ճանապարհով: Արթին Մելիքյանի խոսքով՝ այդ համակարգի ներդրումը իրեն 6 -7 տարի հետո ամբողջությամբ արդարացնում է: «Այսինքն՝ հաշվի առնելով գազի ու հոսանքի թանկացումը, ինքը, կարելի ասել, 6-7 տարի հետո ներդրումը հետ է բերելու՝ գազի տարեկան 16-17 տոկոս թանկացման դեպքում»,-ասաց Արթին Մելիքյանը:

-Պարո՛ն Մելիքյան որպես «Սոլարթ» ՓԲԸ-ի տնօրեն, կարո՞ղ եք ասել՝ պրակտիկ կիրառման տեսանկյունից որքանո՞վ է ջեռուցման այս այլընտրանքային տարբերակը կիրառություն գտնում Հայաստանում, որովհետև որքանով ես եմ տեղյակ՝ սա թանկ հաճույք է:

 
-Թանկ ասելով՝ հարաբերական է, և կարծում եմ՝ հեռատես հաճախորդների համար դա թանկ հաճույք չէ: Թանկը շատ հարաբերական է՝ հաշվի առնելով գազի ու էլեկտրաէներգիայի թանկացումը և այն բոլոր ռիսկերը, որ մենք էներգետիկ ներմուծող ենք, չեմ կարծում, որ հեռատես հաճախորդների համար դա թանկ հաճույք է: Եվ վերջին շրջանում և՛ անհատների, և՛ բիզնեսի կողմից բավականին պատվերների առկայությունը ու դրանց ավելացումը հենց իմ ասածն է վկայում:

 
- Այսուհանդերձ, որքան հասկացա՝ դիպվածային պատվերներ են, սակայն ավելի համակարգային ձևով, օրինակ՝ պետական պատվերների մակարդակով այլընտրանքային էներգիային անցնելը որքանո՞վ եք իրատեսական համարում:

 
-Չեմ կարծում՝ պետական որևէ աջակցություն կլինի, որովհետև չեմ կարծում, որ Հայաստանում պետական մարմիններն այդ կամքը կունենան՝ լինելով գազամատակարարի ու էլեկտրաէներգիա արտադրողի կողմից ճնշման տակ: Կարծում եմ՝ ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ իրենք Ռուսաստանից գազ են ներմուծում և ցանցերով էլեկտրաէներգիա բաշխում. նրանք չեն կարողանա նեղացնել իրենց ռազմավարական պարտնյորին: Այսինքն՝ կա մեծ եղբորը չանհանգստացնելու խնդիր:Եվ առաջին պատասխանը, որ տալիս են, այն է, որ բարդ տեխնոլոգիա է, ոչ մի տեխնոլոգիա էլ էժան չի եղել սկզբում, ո՛չ Ատոմակայանը, ո՛չ էլ ՀԷԿ-երը։ Պետք է ներդրում արվի, որ էժանանա, իսկ ներդրում անելու համար կամք է պետք:

 
-Ձեր կարծիքով ՝ պետությունն այս պայմաններում ի՞նչ կարող է անել արևային, քամու՝ այլընտրանքային էներգիայի ոլորտի ընկերություններին աջակցելու, քարտ բլանշ տալու հարցում:

 

-Ես կրկնում եմ՝ չեմ կարծում, որ պետությունն ինչ-որ բան կանի, որովհետև այն հիմնավորումները, որ Ատոմակայանը կանգնած է եղել և այլն, իմ կարծիքով՝ որևէ պատճառաբանում չէ: Մեր հաշվարկներով՝ մոտակա 10-15 տարում Հայաստանում նման համակարգ չի ներդրվի, և այս պայմաններում սեփականատերերն ու անհատներն իրենք պետք է կարողանան ինչ-որ բան փորձել:

-Բայց մյուս կողմից, թե ինքներդ եք խոստովանում, որ Ձեր արտադրանքը թանկ է, չնայած այն հետագայում ետ է բերում իր ծախսերը, ինչպես ամեն թանկ ապարատուրա ու սարքավորում, գուցե այստեղ կա՞ն օբյեկտիվ հիմքեր, որ պետական նման աջակցություն չկա այլընտրանքային էներգիա արտադրող ընկերությունների նկատմամբ: Կարո՞ղ եք կոնկրետ ասել՝ նման դեպքում պետությունն ի՞նչ կարող է անել:

 

- Կարող եմ բերել մեր հարևան Իրանի օրինակը, որը նման արտադրություն հիմնելու ներմուծման հարկերը զրոյացրել է: Մի օրինակ բերեմ՝ Հայաստանում արևային մարտկոցները, որ մինչև երեք տարի առաջ զրոյական հարկով էին ներմուծվում՝ էներգետիկ բարեփոխումների շրջանակում, երկու տարի առաջ դրանց վրա ավելացավ 20 տոկոս ավելացրած արժեքի հարկ: Այսինքն՝ դրանով արդեն 20 տոկոս թանկացավ գինը: Միակ բանը, որ կարող է պետությունը անել, այն է, որ ներմուծվող հարկերը իջեցնի, և երկրորդ բանը, որ կարող է անել, նմանատիպ ընկերություններին արտոնություններ տալն է շահութահարկի մասով: Այսինքն՝ էժանացնել հարկերը կամ հարկերից ազատել:
 

 
-Այնուամենայնիվ, օրինակ արևային էներգիայով ինչպե՞ս է հնարավոր հոգալ բոլոր պահանջները և ինչքա՞ն գումարի շրջանակներում:

 

-Ներդրումը մեկ փոքր բնակարանի ջեռուցման ու 90 տոկոսով՝ տաք ջրի ու կենցաղային կարիքների ապահովման համար մոտ 1,5 մլն դրամից սկսում է, որով կխնայվի մինչ 40-50 տոկոս գազ: Այսինքն՝ հաշվի առնելով գազի ու հոսանքի թանկացումը, ինքը, կարելի ասել, 6-7 տարի հետո հետ է բերելու իր ներդրումը՝ գազի տարեկան 16-17 տոկոս թանկացման դեպքում:

-Փոքր էներգետիկան էր ժամանակին համարվում գերակա ճյուղ, սակայն արդյունքում ունեցանք մի վիճակ, երբ փոքր գետերը ցամաքում են, ձուկը՝ վերանում, իսկ արդյունքում միայն հէկատերերն են հարստանում: Լավ չէ՞ր լինի, ըստ Ձեզ, որ այլընտրանքային էներգետիկայի ոլորտը համարվեր գերակա:

-ՀԷԿ-ներն էլ հեռանակարային են Հայաստանում, ինչպես աշխարհում բոլոր զարգացած երկրներում, բայց հեռանկարը պետք է լինի կոնկրետ քարտեզային ճանապարհ ու դրա հիման վրա լինի, ոչ թե ինչ-որ պաշտոնյայի կամքով ու ճաշակով: Ինչ վերաբերում է արևայինին՝ Հայաստանը միանշանակ պոտենցիալ ունի, որովհետև մի կողմից, ցավոք սրտի, մենք գործարաններ չունենք, այսինքն՝ մեր հոսանքի ծախսը չի մեծանում, մեր ծախսը կենցաղային է. այդ պարագայում կարելի է գնալ այն ճանապարհով, որով որ Գերմանիան է գնացել: Տների վրա են այդ մարտկոցները տեղադրված և ամեն մի տուն, ինքը փոքր կայան է, ու բացի իր ծախսերը, ինքը կարողանում է նաև կողքի տներին էլ տալ հոսանք: Այսինքն՝ այդպիսի համակարգը շատ բարդ էլ չի: Եվ Գերմանիայում երկրի 50 տոկոս հոսանքը արտադրվում է այդ պայմաններում:

 
-Այն էլ Գերմանիայի պայմաններում, որտեղ այդքան արև չկա, որքան Հայաստանում:

 

-Գերմանիան մեր արևի մոտավորապես 40 տոկոսն ունի՝ տարվա կտրվածքով, թե՛ ռադիացիայի, թե՛ օրերի քանակի տեսակետից: