ՎՊ վերափոխումը Հաշվեքննիչ պալատի` կոռուպցիայի օրինակ է, որոշում կայացնողները նվազեցնում իրենց վերահսկողների լիազորությունները. կառավարման մասնագետ

22:11 • 07.12.17

Վերահսկիչ պալատի վերափոխումը Հաշվեքննիչ պալատի թուլացնելու է մարմնի վերահսկողական լիազորությունները: Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց «Տնտեսական իրավունքի կենտրոն» ՀԿ նախագահ, տնտեսագետ, կառավարման մասնագետ Մովսես Արիստակեսյանը: Ըստ նրա՝ Հաշվեքննիչ պալատը դառնալու է ոչ թե վերահսկող, այլ վերլուծական, խորհրդատվական մի կազմակերպություն և դա, նրա խոսքով կոռուպցիայի մի օրինակ է, թե ինչպես են որոշում կայացնողները իրենց վերահսկող մարմինների լիազորությունները նվազեցնում: Հիշեցնենք, որ այսօր ԱԺ նիստում Վերահսկիչ պալատի 2018 թվականի գործունեության տարեկան ծրագրի նախագիծը ներկայացնելիս ՎՊ նախագահ Լևոն Յոլյանը հայտարարել է, որ 2018 թվականի ապրիլից Հայաստանի Վերահսկիչ պալատը կվերանվանվի և կդառնա Հաշվեքննիչ պալատ: Վերահսկիչ պալատի գործունեության տարեկան ծրագրի նախագիծը վերջին անգամ է ներկայացվում Ազգային ժողովի դատին, քանի որ 2018-ի ապրիլից հետո այլևս ՎՊ-ն ինքն է հաստատելու հաշվեքննության թեմաները:

-Պարոն Արիստակեսյան, Վերահսկիչ պալատի Հաշվեքննիչ պալատ դառնալու փոփոխությանն ինչպե՞ս եք վերաբերում: Կառավարման տեսանկյունից սա որքանո՞վ է արդյունավետ:

-Սահմանադրության նախագծի քննարկման ժամանակ մենք այս խնդրի մասին ահազանգել ենք: Փոխանակ Վերահսկիչ պալատի լիազորություններն էլ ավելի ուժեղանան, ընդլայնվեն, որպեսզի երկրում լինի իսկապես վերահսկողական այնպիսի մի մարմին, որը կկանխի կոռուպցիայի զարգացումը, տարածումը երկրում: Բայց Հակառակ արդյունքը տվեց, այն վերափոխվեց և դարձավ Հաշվեքննիչ պալատ, իսկ նոր մարմինը լինելու է միայն լսող, որը ոչ թե կվերահսկի պետական մարմիններին, այլ պարզապես կլսի, թե ինչ են ուզում անել: Ես մասնակցել եմ Հաշվեքննիչ պալատի ձևավորման բազմաթիվ նախնական քննարկումներին: Անգամ միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ հաշվեքննիչ պալատներն ունեն իսկապես լուրջ վերահսկիչ գործիքներ, լծակներ, և կարող են վերահսկել պետական բյուջեների և վարկային միջոցների օգտագործումը: Չգիտես ինչու մեզ մոտ Հաշվեքննիչ պալատի մասով օրենսդրությունը մեջ բավականին շատ լծակներ ու գործիքներ չկան: Ինչպես Ազգային ժողովում ստեղծեցին բյուջետային գրասենյակ, որն ընդամենը խորհրդատվական գործիք է, Հաշվեքննիչ պալատն էլ դառնում է դրա նման մի կազմակերպություն:

-Այսինքն, սա միայն անվանական փոփոխություն չէ, ինչպես Կարեն Կարապետյանի վարչապետ նշանակվելուց հետո արվեց տարբեր նախարարությունների դեպքում: Ձեր կարծիքով՝ պալատի լիազորությունները ավելի՞ են թուլանալու:

-Այն դառնում է վերլուծական, խորհրդատվական մի կազմակերպություն և ոչ թե վերահսկող: Իսկ վերահսկողությունը մեզ համար շատ կարևոր է և անհրաժեշտ այս կոռումպացված երկրում: Ստվերը մեր երկրում հասնում է 50 տոկոսի, որտեղ ամեն տարի բյուջեի պակասորդը լրացնելու համար սրանից նրանից վարկ ենք խնդրում, որտեղից 2004-2013 թթ.-ի ընթացքում ապօրինի ֆինանսական հոսքերը կազմել են 9.8 մլրդ ԱՄՆ դոլար:

-Կարծում եք, որ Հաշվեքննիչ պալատի գործունեության ընթացքում պետական կառավարման համակարգում կոռուպցիայի դեպքերն ավելի՞ կշատանան:

-Չի շատանա, պարզապես մեկ ավել հետևող աչք չի լինի: Ես չէի ասի, որ Վերահսկիչ պալատը մինչև հիմա գերգերազանց էր աշխատում, բայց շատ լուրջ բաներ էր բացահայտում, հետո դա տալիս են իրավապահ մարմիններին, որ քննություն անեն: Հիմա այդ հայտնաբերելու գործիքը, որ ունեին, այդ գործիքը ընդամենը վերանում է և այն դառնում է խորհրդատվական մարմին: Փոխարենը, Վերահսկիչ պալատի իրավասությունները պետք է մեծացնեին, դարձնեին հետաքննական մարմին, որի որոշումները լինեն արդեն իրավական դաշտում, որ անմիջապես վերացվեն կոռուպցիայի դեպքերը, ոչ թե միջնորդավորված ուղարկեն դատախազություն, դատարան և այլն: Ամեն մի աստիճան գնալուց մի բան կորում է: Իսկ հիմա ավելի թուլացրեցին կարգավիճակը, այն դարձրին խորհրդատվական հետազոտական մի կենտրոն:

-Կառավարությունը մի կողմից կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանձնաժողով է ստեղծում է, կոռուպցիայի դեմ պայքարի մարմին պետք է ստեղծվի և սրան զուգահեռ Վերահսկիչ պալատի լիազորությունները թուլացնում է: Սա ինչպե՞ս կարելի հասկանալ:

-Այդ հանձնաժողովի անդամների մեծ մասը այն մարդիկ են, որոնք օրենքով իրավունք ունեն կոռուպցիա իրականացնել: Հետևաբար, այդ մարդիկ չեն կարող մշակել այնպիսի ռազմավարություն կոռուպցիայի դեմ պայքարում, և չեն կարող իրենք իրենց դեմ պայքարել անգամ եթե այդ ռազմավարությունը լավը լինի։ Վերահսկիչ պալատի վերափոխումը Հաշվեքննիչ պալատի կոռուպցիայի մի օրինակ է, թե ինչպես որոշում կայացնողները, իրենց վերահսկող մարմիններն ավելի քիչ լինելու համար նվազեցնում են նրա լիազորությունները:

-Իսկ Վերահսկիչ պալատի իրավասություններն ավելացնելն ինչպե՞ս եք պատկերացնում, ի՞նչ առաջարկներ ունեք:

-Ես կարծում եմ՝ պետք է միավորվեն Վերահսկիչ պալատը, նախագահին առընթեր վերահսկողական ծառայությունը, վարչապետին առընթեր վերահսկողական ծառայությունը և դառնան մեկ ուժեղ, լուրջ լիազորություններով վերահսկողական ծառայություն:  Ավելին, բոլոր նախարարությունների վերահսկողական ծառայությունները պետք է վերացվեն, մենք դրանով մեծ օգուտ կունենայինք, բյուջետային միջոցների կրճատում կլիներ: Դա դեռ 90-ականների վերջին ներկայացրել եմ նախագահի աշխատակազմին, բայց, իհարկե, գաղափարը չեղարկվեց: Համոզված եմ՝ այսպիսի լիազորություններով մարմնի առկայության պարագայում մենք չէինք ունենա բանանային, օֆշորային պատգամավորներ։