«Ֆեյքերը» փչացնում են ոչ միայն այս քարոզարշավի մթնոլորտը, այլև Հայաստանում ներքաղաքական անկայունություն են ստեղծում. Ստեփան Գրիգորյան

19:49 • 19.09.18

Tert.am-ի հետ  զրույցում «Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի» նախագահ, քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանն ամփոփում է սեպտեմբերի 23-ի Երևանի ավագանու ընտրությունների քարոզարշավի տասնօրյա ընթացքը, հիմնական միտումներն ու տրամադրությունները: Նրա խոսքով՝ այս ընտրություններին լուրջ դերակատարում ստացած «ֆեյքերը» ոչ միայն լրջորեն աղտոտում են նախընտրական մթնոլորտը, այլև այնպիսի սպառնալիք են ՀՀ ներքաղաքական կայունությանը, որ դրանցով այլևս պետք է զբաղվեն միջազգային կառույցներն ու պետությունը:

-Պարո՛ն Գրիգորյան, քարոզարշավի 10-րդ օրն է, նախքան ամփոփումը, կարո՞ղ եք ասել՝  «ֆեյքերն» ի՞նչ դերակատարում ունեն այս քարոզարշավի ընթացքում, քանի որ դրանց պատճառով ընտրարշավին մասնակցող ուժերից մի քանիսն արդեն լրջագույն մեղադրանքներ են ներկայացնում «Իմ քայլը» դաշինքին:

-Մենք նախկինում սովոր ենք եղել «ֆեյքերին», բայց որպես արտաքին երևույթի, ոչ թե ներքին: Հիմա այս երևույթը ներքին է ու ոչ միայն այս ընտրարշավի կոնտեքստով, այլ դրանից մի փոքր առաջվա. «Մարտի 1»-ի գործ, պայքար կոռուպցիայի դեմ, այ, դրանից հետո սկսվեցին ֆեյքային գրառումներ, օրինակ՝ այն մարդկանց դեմ, ովքեր նախկիններին քննադատում էին: Ակնհայտ «ֆեյքեր», հայհոյանք, ուղղակի, այն ժամանակ մասշտաբն այդքան մեծ չէր: Հիմա նույն երևույթը՝շատ վտանգավոր, շատ քննադատելի, տեսնում ենք ընտրարշավի ժամանակ: Եվ մենք պետք է իմանանք սրա ծագումը:

-Քաղաքապետի թեկնածու Նաիրա Զոհրաբյանն, ով հայտարարում է, որ իր դեմ պետական մակադակով ֆեյքային պատերազմ է, ասաց, որ դիմելու է եվրոպական կառույցներին, ՀՀ –ում հավատարմագրված բոլոր դեսպաններին:

-Լրիվ համամիտ եմ, անպայման իրենց պետք է այդ բողոքները ներկայացվեն, բայց ես նաև կոչ եմ արել, որ կառավարությունն էլ սկսի ուսումնասիրել դրանց ծագում. էդ ովքե՞ր են ապակայունացնում Հայաստանը, քանի որ ակնհայտ է, որ մարդիկ, ովքեր դա անում են, անում են այլ նպատակներով, քան քաղաքական հակառակորդին, օրինակ՝ վատություն անելը: Սա անում են էն մարդիկ, ովքեր ուզում են ապակայունացնել վիճակը, ովքեր դժգոհ են հեղափոխությունից: Սա իմ մեկնաբանությունն է, բայց այն, որ քաղաքական ուժն անպայման դժգոհի, սա նորմալ է, և կառավարությունն էլ պետք է անպայման արձագանքի, ուսումնասիրի, որովհետև սա անթույլատրելի է: Ի վերջո, Հայաստանը հեղափոխությունից հետո, իրոք, շանս ունի նորմալ ընտրություններ անցկացնելու: Իսկ նման ուսումնասիրություն անցկացնելու համար 21-րդ դարի ժամանակակից տեխնիկան հնարավորություններ տալիս է:

Պետք է գոնե իմանալ՝ որտեղից է սա գալիս: Ես պնդում եմ, որ այս վերջին «ֆեյքերն» ավելի շատ ունեն ներքին ծագում: Սա ես համարում եմ վտանգ պետության, ոչ թե մեկ կամ երկու թեկնածուի համար: Եթե սա լիներ միայն 1-2 թեկնածուի միջև վեճի շրջանակներում, առհասարակ, չէի մեկնաբանի: Բայց ես պնդում եմ, որ այն մարդիկ, ովքեր դա անում են, այն մարդիկ են, ովքեր մի քիչ շուտ սկսեցին այդ ֆեյքային կռիվը՝ ՀՀ –ում քաղաքական իրավիճակն ապակայունացնելու համար: Իսկ ապակայունացման դեպքում, պարզ է՝ այն դրականը, որ պետք է բերեր ու տար հեղափոխությունը, կարող է մեզ չտրվի: Կամ մարդիկ, ովքեր պետք է պատժվեին օրենքի շրջանակներում, բայց կկարողանան պլստալ:

-Այս քարոզարշավն առաջինն էր հեղափոխությունից հետո: Խոստացվել է, որ լինելու են ազատ, արդար և թափանցիկ ընտրություններ: «Ֆեյքերի» մասին խոսեցինք, խոսենք ընդհանուր միտումների, բառապաշարի մասին. կոմպրոմատների պատերազմ, «հարվածներ՝ գոտկատեղից ներքև», հին արխիվային նյութերի փորփրում՝ ով ժամանակին ինչ է ասել և այլն:

- Նախ, մենք պետք է սովորենք, որ կոմպրոմատների պատերազմ, ով ինչ նախկինում ասաց, կարծիքը փոխեց-չփոխեց, սրա մասին կարող է գրվել, ասվել: Կարող եմ բերել ԱՄՆ նախընտրական արշավների օրինակը, Թրամփինը, մյուս եվրոպականներինը: Հավաստիացնում եմ, որ դրանից հետո կասեք, որ Հայաստանում դեռ մի բան էլ բավականին մեղմ նախընտրական է: Բոլոր հեռուստաընկերությունները հնարավորություն տալիս են թեկնածուներին, ազատ է, թեկնածուներ ազատ քայլում են Երևանի փողոցներում: Այդ ե՞րբ եք հիշում, որ քաղաքական ուժերն այդքան հեշտորեն կարողանային ընտրարշավ անցկացնել: Հիմա ով ինչ ուզում է, ասում է, Դուք հիշո՞ւմ եք 2017-ին ինչ էր կատարվում:

Այլ բան է, որ, այո՛, այդ բանավեճերի կուլտուրան պետք է զարգանա, որ կան ինչ-ինչ թերություններ, որ այդ «ֆեյքերին» պետք է ուսումնասիրել: Բայց չպետք է վախենալ, որ թեկնածուներն ինչ-որ բաներ են իրար ասում: Ես օրինակ՝ իրավունք չունեմ մեր հասարակության համար թարգմանել այն, ինչ անգլերենով ասում էր Թրամփը Օբամայի կամ Քլինթոնի մասին:

-Այս ընտրարշավի առանձնահատկություններից էր քաղաքական մասը՝ առանց շատ ծրագրային քննարկումների, դե, բանավեճերի բացակայության մասին էլ ինքներդ ասացիք: Սա ևս բնականո՞ն եք համարում հետհեղափոխական Հայաստանում:

-Ձեր հարցն իսկ տվեց դրա պատասխանը: Մենք պետք է հասկանանք, որ սրանք հեղափոխությունից հետո առաջին ընտրություններն են ու որ՝ հեղափոխությունը շարունակվում է, չի ավարտվել ու այն չի կարող կտրված լինել ընդհանուր քաղաքական պրոցեսից: Ու ես ինչքան հասկանում եմ՝ հասարակության համար շատ կարևոր է քաղաքական պրոցեսը. հասարակությունն ուզում է, որ շարունակվի պայքարը կոռուպցիայի դեմ, որ «Մարտի 1»-ն անպայման բացահայտվի: Սա՛ է կարևորը:

Ինչ-որ ծրագրեր կարևոր են Երևանի համար, բայց եկեք միմյանց չխաբենք… ո՞նց են այդ ծրագրերն իրականացվելու, եթե թալանը շարունակվում է: Դա է պատճառը, որ քաղաքական այդ մի քանի բաղադիչները շարունակում են լինել ՏԻՄ ընտրությունների քաղաքական օրակարգում: Եվ քվեարկությունն էլ լինելու է ըստ այդմ՝ որպես հեղափոխության շարունակականության քվեարկություն: