«Սուրբ Սոֆիայի տաճարի` որպես մզկիթ վերաբացումը Թուրքիայի պատմության ամենաշրջադարձային իրադարձություններից է». Թուրքիայի խորհրդարանի խոսնակ

10:43 • 31.07.20

Թուրքիայի խորհրդարանի խոսնակ Մուստաֆա Շենթոփը որպես մզկիթ վերաբացված Սուրբ Սոֆիայի տաճարում Կուրբան Բայրամ մահմեդական տոնի առիթով տեղի ունեցած մահմեդական աղոթքի արարողությունից հետո հայտարարել է, որ տաճարի` որպես մզկիթ վերաբացումը Թուրքիայի պատմության ամենաշրջադարձային իրադարձություններից է: Այս մասին տեղեկացնում է «Անադոլու» գործակալությունը:

«Մենք Սուրբ Սոֆիայում 86 տարի անց առաջին տոնական աղոթքն անցկացրինք: Սա հուզիչ պահ է մեր ազգի համար: Սուրբ Սոֆիայի մզկիթի վերաբացումը մեր պատմության ամենակարևոր շրջադարձային իրադարձություններից է»,-ասել է Թուրքիայի խորհրդարանի խոսնակը:

Սուրբ Սոֆիայի տաճարը 86 տարի անց` 2020 թվականի հուլիսի 24-ին, բացվել է որպես մզկիթ` փոխելով իր թանգարանի կարգավիճակը:

Հիշեցնենք, որ Թուրքիայի պետական խորհուրդը (բարձրագույն վարչական դատարան) չեղյալ է հայտարարել Ստամբուլի Սուրբ Սոֆիայի տաճարը թանգարան դարձնելու մասին 1934 թվականի որոշումը: Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը դրանից հետո հրամանագիր է ստորագրել տաճարը մզկիթի վերածելու մասին։

Սուրբ Սոֆիայի պատմությունը սկսվում է հռոմեացի կայսր Կոստանդիանոս Ա Մեծի օրոք: Նա է 324 թվականին հիմնել Կոստանդնուպոլիսը որպես կայսրության մայրաքաղաք: 326-ին Կոստանդիանոսը մայրաքաղաքում կառուցել է առաջին եկեղեցին Սուրբ Սոֆիայի անունով՝ Կոստանդնուպոլսի Օգոստոսյան հրապարակում: Սկզբնական շրջանում այն կոչվում էր Մեծ եկեղեցի, քանի որ չափերով գերազանցում էր Կոստանդնուպոլսի իր ժամանակակից մյուս եկեղեցիներին: Իսկ Սուրբ Սոֆիա անվանումը կառույցին տրվել է ավելի ուշ: Տաճարն առաջին անգամ հրդեհվել է 404 թվականին՝ ժողովրդական ապստամբության ժամանակ: 532 թվականին Թեոդոսիոսի վերակառուցած տաճարը կրկին կործանվել է հրդեհի պատճառով: Հրդեհից քառասուն օր անց Բյուզանդիայի կայսր Հուստինիանոս Ա-ն պատվիրել է դարձյալ վերակառուցել Սուրբ Սոֆիայի տաճարը, վերակառուցումը տևել է 532-537 թթ.:

1453թ.-ին Բյուզանդական կայսրության անկումից հետո տաճարը վերածվել է մզկիթի: 1935թ.-ին Թուրքիայի կառավարության որոշմամբ, որը ստորագրվել է ժամանակակից թուրքական պետության հիմնադիր Քեմալ Աթաթուրքի կողմից, տաճարը դարձել է թանգարան, կառույցի պատերը մաքրվել են որմնանկարներից և խճանկարներից: 1985թ.-ին տաճարն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում: