Իսրայելի վարչապետի այցն Ադրբեջան պայմանավորված է տնտեսական ու ռազմական համագործակցությամբ. ադրբեջանագետ
Հոկտեմբեր ամսվա ընթացքում Ադրբեջան կայցելի Իսրայելի վարչապետը, և, առհասարակ, վերջին շրջանում Ադրբեջանն ու Թուրքիան կարգավորում են իրենց հարաբերություններն Իսրայելի հետ։ Իսրայելի վարչապետի՝ Ադրբեջան այցի, Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման, Իրանի գործոնի և այլ հարցերի շուրջ Tert.am-ը զրուցեց ադրբեջանագետ Աշոտ Մովսիսյանի հետ:
- Պարո՛ն Մովսիսյան, Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն ծրագրում է հոկտեմբերին այցելել Ադրբեջան: Ի՞նչը կարող է Իսրայելի վարչապետի այցի պատճառ լինել:
-Իսրայելի վարչապետի այցն Ադրբեջան պայմանավորված է բավականին բարձր մակարդակի տնտեսական նաև ռազմական համագործակցությամբ: Իսրայելը հետաքրքրված է խորացնել և զարգացնել հարաբերությունները բոլոր այն մուսուլմանական պետությունների հետ, որոնց հետ հնարավորություններ ունի: Այդ երկրների շարքում են նաև Ադրբեջանը, Թուրքիան և Ղազախստանը: Մուսուլմանական երկրների հետ հարաբերությունների զարգացմամբ Իսրայելը փորձում է նաև ամրապնդել իր դիրքերը պաղեստինյան հակամարտությունում:
Հարկ է նշել, որ իսրայելա-թուրքական ճգնաժամի ընթացքում Թել Ավիվը շարունակել է պահպանել և խորացնել իր հարաբերությունները Բաքվի հետ:
-Ընթացիկ տարվա հունիսին Թուրքիան ևս սկսեց հարաբերությունները կարգավորել Իսրայելի հետ: Ո՞ր քաղաքական կամ տնտեսական շահն է ստիպում Հայաստանի հարևաններին կարգավորել հարաբերություններն Իսրայելի հետ:
-Թուրքիան և Իսրայելը տասնամյակներ շարունակ ունեցել են բավականին բարձր քաղաքական և տնտեսական հարաբերություններ: Թուրք-իսրայելական հարաբերությունները աստիճանաբար սկսեցին սառել Թուրքիայի իշխող՝ «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության իշխանության գալուց հետո, որն էլ վերածվեց ճգնաժամի 2010 թվականին Մավի Մարմարայի միջադեպից հետո: Աշխարհաքաղաքական և տարածաշրջանային զարգացումներից ելնելով՝ երկու երկրների հարաբերությունների կարգավորումը բխում է միմյանց շահերից:
-Որոշ ժամանակ առաջ խոսվում էր այն մասին, որ Թուրքիան իր տարանցիկ հնարավորություններն է տրամադրելու Ադրբեջանին նաև Իսրայել դուրս գալու համար: Որքանո՞վ է սա համապատասխանում իրականությանը:
-Այսօր էլ ադրբեջանական նավթը Իսրայել է հասնում Թուրքիայի տարածքով: Պետք է արձանագրել, որ թուրք-իսրայելական հարաբերությունների կարգավորումը կստեղծի Իսրայել-Թուրքիա-Ադրբեջան համագործակցության նոր հնարավորությունների հարթակ: Գաղտնիք չէ, որ Ադրբեջանը լուրջ հետաքրքրություն է ցուցաբերում իսրայելական սպառազինության նկատմամբ և նմանատիպ այցերի ընթացքում կքննարկվեն նաև զենքի վաճառքին առնչվող հարցեր:
-Թուրքիայի և Ադրբեջանի մերձեցումն Իսրայելի հետ որքանո՞վ կազդի Իրան-Թուրքիա-Ադրբեջան հարաբերությունների վրա՝ հաշվի առնելով Իրանի և Իսրայելի թշնամական հարաբերութունները:
-Իսրայելի՝ տարածաշրջանում ակտիվ քաղաքականությունն անկասկած մտահոգության տեղիք է տալիս Իրանին, քանի որ փաստացի Թել Ավիվը բարձր հարաբերություններ է հաստատում և խորացնում Իրանի երկու կարևոր հարևանների՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ: Իսրայելա-ադրբեջանական հարաբերությունների խորացումը պետք է դիտարկել նաև Իրանի դեմ հնարավոր զարգացումների շրջանակներում, սակայն պետք է նշել, որ միջազգային հարթակներում այսօր Իրանն ավելի է ամրապնդել իր դիրքերը՝ կարգավորելով հարաբերությունները Արևմուտքի հետ: Իրանի շահերից չի բխում Իսրայել-Ադրբեջան բարձր մակարդայի տնտեսական և ռազմական հարաբերությունները, որի մասին իրանական կողմը պարբերաբար ակնարկել է:










