Որպես լիճ Սևանին մնացել է առավելագույնը 5-10 տարվա կյանք. բնապահպանները՝ լիճ թափվող գետերի մասին
Որպես լիճ Սևանին մնացել է առավելագույնը 5-10 տարվա կյանք. բնապահպանները՝ լիճ թափվող գետերի մասին
ՀՀ Բնապահպանության նախարարության «Շրջակա միջավայրի վրա ներգործության մոնիտորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տվյալների համաձայն` Սևանա լիճ թափվող գետերը իրենց հետ լիճ են բերում վատ որակի ջուր, ինչը բնապահպանների համոզմամբ՝ առավելագույնը 5-10 տարում լճին կտանի ճահճացման, և որպես լիճ Սևանին մնացել է առավելագույնն այդքան կյանք:
Ինչպես տեղեկացնում է «էկոլուրը», նույն տվյալներով 2014թ-ի հուլիսին ամենից վատ որակի ջուր գետաբերանում ունեցել է Մասրիկ գետը: ՀՀ բնապահպանության նախարարության 5–րդ դասի բաժանվող էկոլոգիական նորմերի ցանկում Մասրիկ գետի ջուրը, պայմանավորված ֆոսֆատ իոնով, գետաբերանում 5–րդ դասի՝ վատ որակի է եղել: Հիշեցնենք, որ Մասրիկ գետը անցնում է Սոտքի ոսկու բաց հանքավայրի տարածքով:
Վատ որակի ջրով երկրորդ տեղում է Մարտունի գետը: Գետաբերանի հատվածում, պայմանավորված ֆոսֆատ իոնով, գետի ջուրը 4–րդ դասի՝ անբավարար որակի է:
Գետաբերանի հատվածում միջակ որակի` 3-րդ դասի ջուր ունեն Սոթք, Կարճաղբյուր, Վարդենիս, Ծակքար, Շողվակ և Գավառագետ գետերը: Միայն Ձկնագետ և Արգիճի գետերի ողջ հոսանքում է, ըստ քիմիական կարգավիճակի, դիտվում ջրի որակի 2–րդ դաս՝ լավ որակ:
Բնապահպան Սիլվա Ադամյանը գտնում է, որ այդ խնդրի հետևանքներն արդեն առաջացել են, բայց չի կարծում, որ ջրի աղտոտվածությունը միայն գետերի հետևանքով է:
«Ամբողջ կոյուղու ջրերը լցվում են լիճ, և դա էլ է լուրջ խնդիր Սևանա լճի համար, չորս կողմից մենք ունենք լուրջ խնդիրներ Սևանի հետ կապված. ջրի մակարդակի իջեցում, լցվող ջրերի անորակության, հատակը, ափերը մաքրելու խնդիրներ»,- Tert.am- ին ասաց նա և վստահեցրեց՝ ևս 5 տարի, և կստացվի մի մեծ ճահիճ, եթե շարունակվի այսպիսի վերաբերմունքը Սևանի նկատմամբ:
Բնապահպանը նշեց, որ երեք հանգամանք պետք է լինի, որպեսզի մաքրվի Սևանը, նախ՝ պետք է մաքրել հատակը, ջուրն անընդհատ պետք է բարձրանա, և երրորդ՝ պետք է ձուկ ունենալ Սևանում, բայց ոչ այն տարբերակով, որը Կառավարությունն է առաջարկում: Սևանում բնական մեթոդով պետք է ձուկը զարգանա, որպեսզի ճիշտ էկոլոգիական վիճակ ստեղծվի։
«Բայց առայժմ մենք այդ խնդիրների լուծումը չենք տեսնում: Տեսանք՝ ջրային պետական կոմիտեի հարցն ինչով վերջացավ: Անդրանիկ Անդրեասյանին հանեցին ու դրեցին մեկին, ով գաղափար չունի այդ ամենից»,– ասաց նա:
Իսկ թե ինչով է պայմանավորված գետերի աղտոտվածությունը, Սիլվա Ադամյանը մանրամասնեց. «Որոշ գետեր անցնում են հանքերի կողքով, որոշ գետեր էլ կենցաղից են աղտոտված, և այդ ամբողջը լցվում է Սևան: Հանքի ամբողջ աղտոտված նյութերը լցվում են լիճ: Այդ ամենի մասին բազմիցս խոսվել է, բայց ինչպես տեսնում ենք, հանքարդյունաբերությունը շարունակվում է: Այն լուրջ խնդիրներ է առաջացնում Հայաստանում: Հետո ասում են՝ գործարարների համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծեն, սա՞ է նպաստավոր պայմանը»:
Բնապահպանության նախարարության մոնիտորինգի վարչության նախկին պետի տեղակալ, այժմ Հայաստանի ԳԱԱ Քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտի գիտաշխատող Սեյրան Մինասյանն էլ գտնում է, որ Սևանի ջրի որակն արդեն 50-60 տոկոսով չի համապատասխանում նորմային, և նույն տեմպերով շարունակվելու դեպքում Սևանը կդառնա մի մեծ լիճ:
«Համենայնդեպս այս պահին իր մաքուր վիճակը չկա և դժվար էլ լինի: Մեխանիկական կայաններ են սարքել, բայց դա մեծ օգուտ չի տալիս: Երկու տասնյակից ավել աղտոտված գետեր լցվում են լիճը, և դա ուղղակի բարբարոսություն է»,-ասաց նա:
Վերջինս նույնպես գետերի աղտոտվածությունը համարեց կենցաղային է և հանքարդյունաբերության արդյունք. «Հետաքրքիր իրավիճակ է ստեղծվել, Սոտքի հատվածից փոշու ձևով է լցվում Սևան, և դա հատակային նստվածքների հետ կուտակվում է գետաբերանի հատվածի տիղմային շերտում: Դեռ ջրի վրա ուղղակի ազդեցություն չունի, բայց հատակային նստվածքի վրա անմիջապես երևում է, որ հանքարդյունաբերության աղտոտում է»:
Սեյրան Մինասյանի խոսքով՝ հատկապես Մասրիկ գյուղում և հարակից բնակավայրերում մաքրման կայաններ չկան, և լճի վրա ճնշումը մեծ է: «Երրորդ որակի ջուրն էլ արդեն շատ վատ է, այդ հատվածներում պետք է լիներ գերազանց որակի»,- ասաց նա և ավելացրեց. «Ես հույս ունեի, որ Սևանը մի 10 տարի կդիմանա, բայց այս տարվա մայիսի տվյալներով արդեն ջրի 60%-ը 3-րդ, 4-րդ կարգի ջուր է: Եթե այսպես շարունակվի, 10 տարի հետո Սևանի ձկան մասին պետք է մոռանանք»:
Բնապահպան Հակոբ Սանասրայանը վերը նշված բոլոր խնդիրները պայմանավորեց գործող իշխանությունների վատ աշխատանքով և քանի դեռ սա շարունակվում է, ապա Սևանը միշտ պահվելու է կիսակենդան վիճակում։ «Ծրագրված պահում են լճի մակարդակը, հետևաբար ջրի որակն ընկնում է»,– ասաց նա՝ ավելացնելով, թե իշխանությունները ցանկանում են Սևանա լիճը դարձնել մի սովորական ջրամբար, որն իրենց համար պետք է ձկնարտադրություն ապահովի իրենց ուզած ձկնատեսակների:
Բնապահպանը նաև հայտարարեց, որ ներկայիս իշխանությունները կամ բացարձակ անտեղյակ են, կամ այլ ծրագիր են իրականացնում: «Շուտով մենք մաքուր գետեր չենք ունենալու, դրանք բոլորն աղտոտված կլինեն ծանր մետաղներով, և այս քաղաքականության արդյունքում շուտով մեր հողերն են աղտոտվելու ծանր մետաղներով»,-եզրափակեց նա:










