ԱՄՆ-ն շահագրգռված չէ նոր ճգնաժամերով․ քաղաքագետի խոսքով՝ արդեն պարզ է դառնում ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը ԼՂ-ի վերաբերյալ

19:28 • 05.10.17

Քաղաքագետ Նարեկ Մինասյանի խոսքով՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ Էնդրյու Շոֆերի՝ Արցախի Հանրապետությունը այցի «խորհրդանշական լինելը» չպետք է գերագնահատել: Նա Tert.am-ի հետ զրույցում նկատեց, որ նա առաջին անգամ է այցելում տարածաշրջան, և ըստ էության այցը ճանաչողական էր:

«Նոր համանախագահը, որը ներկայացվեց օգոստոսին, բնականաբար պետք է փորձի հնարավորինս լավ ճանաչել տարածաշրջանը, կողմերի դիրքորոշումը, և եթե նախկինում նա հասցրել էր հանդիպել Հայաստանի և Ադրբեջանի արտգործնախարարներին, ապա հնարավորություն չէր ունեցել շփվելու արցախյան կողմի ներկայացուցիչների հետ»,- ասաց նա՝ կարծելով, որ Շոֆերի՝ Արցախ այցը եղած հանդիպումներին փոխլրացնելու նպատակ ուներ:

Հիշեցնենք, որ ամերիկացի համանախագահն իր տարածաշրջանային այցը սկսել է Արցախից: Նա երեկ հանդիպել է ԱՀ Նախագահ Բակո Սահակյանի և ԱՀ ՊՆ, ՊԲ հրամանատար, գեներալ-լեյտենանտ Լևոն Մնացականյանի հետ: Հանդիպումներին քննարկվել են ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտությանը, սահմաններում տիրող իրավիճակին, տարածաշրջանային գործընթացներին վերաբերող հարցեր:

Նարեկ Մինասյանի նկատառմամբ՝ Էնդրյու Շոֆերի այցը նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների տարածաշրջանային այցին ընդառաջ իրավիճակի մասին սեփական իրազեկվածության բարձրացմանն էր ուղղված:

Դիտարկմանը, թե իր՝ Արցախ այցով ամերիկացի համանախագահը փորձեց հակադարձել այն մեկնաբանություններին, ըստ որոնց, ԱՄՆ նոր վարչակազմն առանձնապես հետաքրքրված չէ Հարավային Կովկասով և թուլացրել է իր ազդեցությունն այս տարածաշրջանում, Նարեկ Մինասյանը պատասխանեց․ «Ամերիկացի նախորդ համանախագահ Ռիչարդ Հոգլանդի հայտարարությունն էլ մեկնաբանվեց, որ ամերիկյան դերակատարության վերաարժևորման և ամերիկյան կողմի ակտիվացման մեսիջ է պարունակում: Դրանից հետո Թիլլերսոնի կողմից հայտարարություն հնչեց քաղաքականության փոխակերպումների մասին, ինչը նույնպես խոսակցությունների պատճառ դարձավ, որ հնարավոր է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները փոխի իր դերակատարությունը»։

Ըստ քաղաքագետի՝ այնուամենայնիվ մեկ բան հստակ է, որ Միացյալ Նահանգները հետաքրքրված է հակամարտության կարգավորման գործընթացով:

«Նոր համանախագահը միանշանակ պետք է ցույց տար իր հետաքրքրվածությունը, այն, որ նա մտնում է գործընթացի մեջ, այն, որ նա ծանոթանում է առկա տիրող իրավիճակին: Նա հանդիպեց նաև Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության նախարարի հետ: Հանդիպումը խորհրդանշական էր, քանի որ հենց առաջին ձեռքից ցանկացավ իմանալ սահմանային իրավիճակի վերաբերյալ: Նման այցերն ու նման հայտարարությունները ողջունելի են: Միանշանակ համանախագահները, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը ներգրավված չէ բանակցություններում, բնականաբար առավել կակտիվացնեն իրենց կապերն ու շփումները Լեռնային Ղարաբաղի իշխանությունների հետ: Այդ կերպ կկոմպենսացնեն բացը»,- ասաց նա:

Նա չափազանցված համարեց այն մեկնաբանությունները, ըստ որոնց՝ ամերիկացի համանախագահն իր այցով ճանաչել է Արցախը:

«Բոլոր համանախագահներն էլ այցելում են Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Էնդրյու Շոֆերի այցն էլ Արցախ տարածաշրջան նրա գործունեության մաս է կազմում: Եթե այցը սովորաբար վերաբերում է բանակցային էլեմենտների ճշգրտմանը, նրանք սահմանափակվում են միայն Երևան և Բաքու այցելություններով»,- ասաց նա:

Նարեկ Մինասյանը համաձայնեց դիտարկման հետ, թե Ադրբեջանը գուցե շահարկի ամերիկացի համանախագահի այցը Արցախ. «Ադրբեջանը կցանկանար, որ Լեռնային Ղարաբաղի անունն ընդհանրապես որևէ ձևով չշոշափվեր, բայց առավել քան տրամաբանական է, որ Լեռնային Ղարաբաղը ղարաբաղաադրբեջանական հակամարտության կողմերից մեկն է, և առանց նրա դիրքորոշումը հաշվի առնելու, ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացն առաջ տանելն անհնար է։ Այդ կարծիքին են նաև պետությունները՝ կա պետություն, թեկուզ չճանաչված, որն ունի իր կառավարման համակարգը, իր ժողովրդի կողմից ընտրված լեգիտիմ իշխանությունները: Բնականաբար, եթե կայացվի կարգավորման որևէ որոշում, պետք է այն արժանանա Լեռնային Ղարաբաղի հավանությանը, որպեսզի դրանք կյանքի կոչվեն»:

Անդրադառնալով քննարկումներին, ըստ որոնց՝ ԱՄՆ-ը Պետդեպում կրճատումների հետևանքով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահի հաստիքը փոխակերպվելու է, իսկ դա նշանակում է, որ ԱՄՆ-ը չի կարևորում ԼՂ-ի հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացը, Նարեկ Մինասյանը նկատեց, որ դեռ կրճատումների վերաբերյալ ծրագիրը չի հաստատվել. «Դա առավել շատ վարչարարական փոփոխություն է, այդ փոփոխություններից ԱՄՆ-ի ակտիվությունը չի պակասի, ֆունկցիոնալ առումով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահի ինստիտուտը չի տուժելու: Չպետք է մոռանալ, որ նախկինում ևս այդպես է գործել ամերիկացի համանախագահը»։

Հարցին՝ արդյո՞ք հիմա արդեն պարզորոշվում է ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Լեռնային Ղարաբաղի հարցի կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ, թե այնուամենայնիվ դեռ այդ երկրի քաղաքականությունն անհասկանալի է, քաղաքագետը պատասխանեց․ «Միացյալ Նահանգները շահագրգռված չէ նոր ճգնաժամերով: Հիմա կարիք կա պահպանել կայունությունը տարածաշրջանում, քանի որ ցանկացած ճգնաժամային իրավիճակ բարձր լարվածություն է ստեղծում առանց այդ էլ լարված այս տարածաշրջանում: Պատահական չէր, որ օրեր առաջ Թիլլերսոնը, պատասխանելով կոնգրեսականներն, աջակցություն էր հայտնել այնպիսի առաջարկներին, ինչպիսիք են՝ ղարաբաղաադրբեջանական սահմանին դիպուկահարներին հետ կանչելու, հրադադարի ռեժիմի պահպանման մեխանիզմների ներդրման, ականազերծման վերաբերյալ առաջարկները: Այսինքն՝ բավականին շատ աջակցություն կա ամերիկյան վարչակազմի կողմից տարածաշրջանի կայունացման ապահովմանը: Սա ցույց տալիս, որ Միացյալ Նահանգները շահագրգռված է հրադադարի պահպանմամբ, որպեսզի տարածաշրջանում կայունությունը պահպանվի, և հույսը դրել է բանակցային գործընթացի վրա, որպեսզի բանակցային գործընթացով հաջողվի կողմերի դիրքորոշումները մոտեցնել այնքան, որ վերջում ինչ-որ լուծում լինի»: