ԱՄՆ-Ռուսաստան-Թուրքիա «եռանկյունի»` ստրատեգիական զարգացման այլ հնարավորության նշան. կարծիքներ Քերիի հավանական այցի մասին

09:03 • 13.12.13

Գալիք տարի ԱՄՆ պետքարտուղարի Հայաստան կատարելիք հավանական այցը, չնայած հեռավոր ապագայի հետ կապված անորոշություններին, ՀՀ նախագահի նախկին թեկնածու, քաղաքագետ Անդրիաս Ղուկասյանը տեսնում է առաջին հերթին Ռուսաստան-ԱՄՆ-Թուրքիա «ակտիվացող եռանկյունում»: Այս մասին Tert.am-ին հայտնեց Անդրիաս Ղուկասյանը:

 

Նշենք, որ Հայաստանում ԱՄՆ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ջոն Հեֆերնը «Հայկական ժամանակի»-ի հետ զրույցում հույս է հայտնել, որ ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերին կայցելի Հայաստան՝ ի նշան հայ-ամերիկյան համագործակցության խորացման: Ըստ աղբյուրի՝ այս մասին Քերին վստահեցրել է Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարին և ՀՀ նախագահին:

 

Արձանագրելով, որ այս պայմաններում, երբ միջազգային ֆինանսական կառույցները մերժելու են ֆինանսական աջակցությունները Հայաստանին, եթե ինչ-որ պետություններ չորոշեն, որ Հայաստանին անհրաժեշտ է ֆինանսապես օգնել, երբ «2014 թվականը այն թվականն է, երբ Հայաստանի դեֆոլտը իրականություն կարող է դառնալ», երբ Ռուսաստանը հանդես է եկել որպես դոնոր, որպես Հայաստանի պարտքերը երաշխավորող կողմ՝ Եվրոպական դոնորների չկայացած և մշուշոտ հեռանկար ունեցող համաժողովի ֆոնին, Անդրիաս Ղուկասյանն ասաց, թե ակնհայտ է, որ ՀՀ իշխանությունները կարող են գնալ զիջումների:

 

«Այս իրադրության մեջ և՛ ԱՄՆ-ը, և՛ Ռուսաստանը խնդիր ունեն ճշտելու՝ որքանո՞վ Սերժ Սարգսյանը պատրաստ է և ի վիճակի է գնալ ղարաբաղյան հարցով զիջումների, և հետևաբար՝ որքանո՞վ իրատեսական է հայ-թուրքական սահմանի բացումը»,-մեկնաբանեց քաղաքագետը:

 

Անդրիաս Ղուկասյանը չթաքցրեց, որ ակնհայտ է, որ Ռուսաստանի շահերին կհամապատասխաներ Հայաստանի կողմից նման քայլը, որովհետև Ռուսաստանն ունի Հայաստանում կոնցեսիոն պայմանագիր երկաթգծի վերաբերյալ, Ռուսաստանին են պատկանում Հայաստանի էլեկտրաէներգիա արտադրող կարևորագույն ձեռնարկությունները, և ակնհայտ է, որ առաջին հերթին հենց հոսանքն է միակ պրոդուկտը, որը կարող է Հայաստանից արտահանվել Թուրքիա:

 

«Եվ հենց սա է պատճառը, որ ԱՄՆ-Ռուսաստան-Թուրքիա եռանկյունին ակտիվացված է»,- ասաց նա:

 

Ըստ Անդրիաս Ղուկասյանի՝ այս ակտիվության օբյեկտ կարող է հանդիսանալ հայ-թուրքական սահմանը, դրա բացման հետ կապված խնդիրները, նաև ձևավորված քաղաքական միջավայրը:

 

Իհարկե, Անդրիաս Ղուկասյանի խոսքով, տեսանելի է, որ Ռուսաստանն Արևմուտքի հետ ունի լարվածություն, որն ակնհայտ է մի շարք հայտարարությունների ֆոնին: Օրինակ՝ Գերմանիայի նախագահն ընդգծեց, որ չի մասնակցի Սոչիի Օլիմպիական խաղերին , Եվրախորհրդարանի փոխնախագահներից մեկը ևս խոսեց օլիմպիական խաղերի բոյկոտի մասին: «Կարծեք թե իրադրություն է ստեղծվում, որը նման է 1980թ. խաղերին, երբ Օլիմպիադան բոյկոտվեց Արևմուտքի կողմից և դրանով ընդգծվեց Արևմուտքի անհամաձայնությունը ԽՍՀՄ արտաքին քաղաքականությանը՝ Աֆղանստանի հետ կապված»,- ասաց Անդրիաս Ղուկասյանը:

 

Այսօր, ըստ Անդրիաս Ղուկասյանի, այդ լարվածությունն առաջացել է Ուկրաինայի շուրջ:

 

Tert.am-ի հետ զրույցում «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցության փոխնախագահ Անուշ Սեդրակյանը, անդրադառնալով այս այցին՝ նկատեց. «Այն նախ և առաջ ցույց է տալիս, որ Արևմուտքն, այնուամենայնիվ, Հայաստանին չի համարում բացարձակապես կորած գործընկեր, և եթե նույնիսկ այդ այցը տեղի չունենա էլ, միայն կանխատեսումները նշան են, որ Հայաստանն ունի ստրատեգիական զարգացման այլ հնարավորություններ»:

 

Վերլուծաբանը նշեց, որ արևմտյան քաղաքակրթությունն ակներևաբար փաստում է, որ ավելին, քան ստրատեգիական պայքարն է ռուսական իմպերիայի հետ, ավելին, քան ռազմական ներկայությունն է, այն կարևորում է արժեքային համակարգը: Նա այս համատեքստում «խոսուն» օրինակ բերեց. «Եվրամիությունը չի տալիս Ուկրաինայի խնդրած 20 մլրդ ֆինանսական միջոցները, բայց միևնույն ժամանակ 51 մլրդ հատկացում է անում տարբեր երկրներում ժողովրդավարական արժեքների տարածման համար: Դա վկայում է մեկ բան, որ արևմտյան աշխարհը, հիրավի, արժեքների տարածումն ընկալում է իբրև գերակա առաջնահերթություն»:

 

Իսկ ստրատեգիական զարգացման հնարավորությունների նշանները, ըստ ԱԴ փոխնախագահի, երեքն են՝ «Հայաստանի բաց երկնքի նախաձեռնությունն է», որը, ըստ Անուշ Սեդրակյանի, անվերջ քարկոծվում է Ռուսաստանի կողմից, մյուսը՝ «պայքարի թեմա հանդիսացող «Կարֆուրը»» և վերջինը՝ Իրանի հետ գազի գնման շուրջ հավանական բանակցությունների մասին լուրն է, որը քաղաքագետը չի հասցրել ստուգել:


«Եթե այդ լուրերը հավաստի լինեն, նշանակում է, որ Հայաստանը կփորձի ապահովել որոշակի բալանս»,- կարծում է Անուշ Սեդրակյանը:

 

Նա այս հնարավոր այցը հասկանալի, մեկնաբանելի է համարում նաև ուկրաինական ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի ֆոնին:

 

«Հաշվի առեք, որ աշխարհն այժմ անսահման է, և Ուկրաինայի գործողությունների համատեքստը փաստում է, որ ազատության, անկախության համար պայքարը, որ տանում է մի ժողովուրդը, կարող է իր «պոստէֆեկտն» ունենալ մեկ այլ երկրի ժողովրդի ճակատագրի վրա: Տվյալ դեպքում, ինձ թվում է՝ Հայաստանը մտնում է այդ շրջանակների մեջ»,- ասաց Անուշ Սեդրակյանը:

 

Կա նաև իրանա-ամերիկյան հարաբերությունների գործոնը, որը ԱԴ նախագահը համարում է ոչ այնքան ջերմացում, որքան ստրատեգիական բացարձակ ճիշտ տակտիկա և հաջող իրականացված քաղաքականություն, որով մեղմվեց սրացումը Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև և դրա հետ մեկտեղ ԱՄՆ-ը թույլ տվեց, որ Իրանը ու Թուրքիան ավելի կատաղի մրցակցեն տարածաշրջանում լիդերության համար՝ արդեն նույն քաղաքականության, այսինքն՝ Արևմուտքի հետ հաշտության և խաղաղության համատեքստում:

 

«Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով, որ Ռուսաստանը սկսել է սառը պատերազմի նոր փուլ՝ ԱՄՆ-ը կարողացավ այլընտրանքային էներգակիրներ կրող երկրների հետ ունենալ նոր հարաբերությունների տիպ ու հնարավորություն: Ես դա գնահատում եմ ամերիկյան քաղաքականության հաղթանակ, և ի տարբերություն Ռուսաստանի, այստեղ չի եղել որևէ ճնշում, ամբողջ բանակցություններն ընթացել են բացարձակ խաղաղ»,- ասաց Անուշ Սեդրակյանը:

 

Ի պատասխան հարցի, թե եթե Քերին այցելի Հայաստան, ապա այն կարո՞ղ է կապվել Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի հետ, քաղաքագետը նկատեց. «100-ամյակը Հայաստանի համար կարող է բացարձակ նոր ռազմավարական հեռանկարներ բացել, եթե մենք մեզ պահենք իմաստուն, հաշվենկատ, ինչ-որ առումով քաջ: Իսկ Թուրքիան, ըստ իս, կարող է, պարտավոր է և նպատակահարմար է համարում, իմ անձնական կարծիքով, անել որոշակի ժեստեր»:

 

Հայ-թուրքական սահմանի բացումն առանց նախապայմանների, ըստ Անուշ Սեդրակյանի, կարող է դառնալ այդ ժեստը և դրանով իսկ՝ և՛ բարձրացնել Թուրքիայի քաղաքական վարկանիշը, և՛ Հայաստանի համար շահեկան այլընտրանք հանդիսանալ: