ԼՂ խնդրի լուծման հեռու լինելու պատճառը ներկայիս խեղաթյուրված գործընթացն է.Դավիթ Բաբայան

13:25 • 18.12.13

ԼՂ նախագահ Բակո Սահակյանի մամուլի խոսնակ Դավիթ Բաբայանը, Tert.am –ի հետ զրույցում մեկնաբանելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ Իգոր Պոպովի հայտարարությունը, որ ինչ-որ ժամանակ հետո Ղարաբաղը պետք է վերադառնա բանակցային գործընթաց, ասում է, որ միջնորդները ցանկանում են դա իրականացնել սահուն կերպով, ժամանակի մեջ: Ի պատասխան հարցի, թե ինչ պետք է լինի ողջ անցած ճանապարհի, համաձայնեցված սկզբունքների հետ, Դավիթ Բաբայանը նշում է, որ սկզբունքները, որևէ բան համաձայնեցված չէ, եթե համաձայնեցված չէ ողջ փաթեթը: «Գործում է բանաձևը, որ ոչինչ համաձայնեցված չէ, եթե համաձայնեցված չէ ամեն ինչ»,– ասում է նա:


-ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ Իգոր Պոպովը, երեկ Ստեփանակերտում հայտարարել է, որ որոշակի փուլում Ղարաբաղը պետք է վերադառնա գործընթաց: Ըստ Ձեզ` սա առաջընթա՞ց է, երկար տարիներ ի վեր նման առաջին առաջարկ:


-Մենք, իհարկե, աշխատում ենք այդ ուղղությամբ, որպեսզի վերականգնվի նախկին ձևաչափը, ինչին Ադրբեջանը ընդդիմանում է, և միջնորդները հասկանում են, որ առանց Ղարաբաղի` լիարժեք ձևաչափին վերադառնալու հնարավոր չի լինելու կարգավորել հիմնախնդիրը: Եվ ամեն ինչ անում են նույնպես, որպեսզի ավելի սահուն, բնական ձևով վերականգնվի այդ գործընթացը:

Եվ նման հայտարարությունները դրա վառ ապացույցն են: Իհարկե, կանգնել և հիմա ասել, որ պետք է Արցախը մասնակցի կտրուկ ձևով սա էլ է մի տարբերակ, բայց կարող է անմիջապես Ադրբեջանի կողմից ընդունվել որպես մի պատեհ առիթ` ընդհանրապես տապալել բանակցությունները: Իմ կարծիքով` միջնորդները սա ավելի սահուն ձևով են ուզում անել` ժամանակի ընթացքում: Բայց այստեղ կա մի նրբություն, այն է` Արցախի վերադառնալը չի կարող լինել հետևյալ ձևով, որ ինչ-որ համաձայնության գան առանց Արցախի, և Արցախը պիտի այդ համաձայնությունն իրականացնի: Այս տարբերակը երբեք չի գործելու և սա բոլորի համար պարզ է, և պաշտոնական Ստեփանակերտը միշտ էլ ասում է դա: Ուղղակի, ինձ թվում է, որ երբ արդեն պարզ դառնա, որ անհնարին է նման ձևաչափով շարունակել գործընթացը, մենք պետք է նոր տարբերակներ մտածենք: Եվ այն, որ համանախագահներից մեկը, որքան հիշում եմ` ամերիկացի նախագահն է ասել, որ Մադրիդյան և այլ ինչ-որ տարբերակներ կարող են քննարկվել, պարզ է, որ դրանով կամաց-կամաց շրջանառության մեջ է դրվում հնարավոր այս գործընթացի մեկնարկը: Անկասկած, դա կարևոր է, քանի որ թույլ կտա Արցախին վերադառնալ բանակցային սեղան:


-Պարո՛ն Բաբայան, ես Ձեզ ճի՞շտ հասկացա, ասում եք, որ երբ ինչ-որ ժամանակ հետո պարզ դառնա, որ բանակցային գործընթացը մտել է փակուղի, ապա Արցախը կվերադառնա բանակցություններ:


-Այո՛: Ուղղակի պետք է խնդիրը տարանջատենք, հասկանանք` ինչ է կատարվում: Ներկա դրությամբ, պարզ է, որ կարգավորումը շատ ու շատ հեռու է, այնքան հեռու ենք մենք վերջնական կարգավորումից: Սրա համար կան բազմաթիվ հանգամանքներ, այդ թվում նաև` ներկա խեղաթյուրված ձևաչափը, (Արցախի մասնակից չլինելը – խմբ.) Ադրբեջանի կողմից ագրեսիվ, ֆաշիստական քաղաքականությունը, և ներկա դրությամբ ամենից կարևորը կայունության և խաղաղության պահպանումն է տարածաշրջանում: Եվ կարող եմ ասել, որ վերջին գործընթացին Արցախը լիարժեք մասնակցում է, քանի որ իրենք հանդիպում են և՛ Հայաստանի, և՛ Ադրբեջանի, և՛ Արցախի իշխանությունների հետ: Կայունության պահպանման տեսանկյունից մենք լիարժեք ներգրավված ենք, ուրիշ բան է կարգավորումը, որը շատ երկար գործընթաց է:


-Եթե ես չեմ սխալվում` բանակցություններից առաջ և հետո Հայաստանը հանդիպում է Արցախի իշխանությունների հետ, և կարելի է ասել, որ Արցախն անուղղակիորեն է ներգրավված:


-Մեկ բան է, որ հանդիպում են, ինչ-որ բաներ են քննարկում, մեկ այլ բան է, որ բանակցային լիարժեք ձևաչափում է ընթանում: Սրանք տարբեր բաներ են. գիտեք` ուղղակի պիտի լինի, այլ ոչ թե մենք իմանանք միջնորդներից կամ Հայաստանից կամ այլ աղբյուրներից: Դա այդպես չէ, եթե այդպես լինի, կարող է` առհասարակ Հայաստանն էլ չմասնակցի կամ Ադրբեջանը, իրար հետ այսպես՝այլ խողովակներով շփվեն: Բայց չէ՞ որ անմիջական շփումն է կարևոր:


-Շատ լավ, պարո՛ն Բաբայան, փաստորեն, կստացվի գործընթաց` զրոյից: Ի՞նչ պետք է արվի ամբողջ անցած ճանապարհի, համաձայնեցված սկզբունքների հետ։


-Սկզբունքները … որևէ բան համաձայնեցված չէ, եթե համաձայնեցված չէ ողջ փաթեթը : Գործում է բանաձևը, որ ոչինչ համաձայնեցված չէ, եթե համաձայնեցված չէ ամեն ինչ: Այս սկզբունքը գործում է ի սկզբանե: Հետևաբար, համաձայնեցված է մեկ բան` հարցի խաղաղ կարգավորում: Եվ միջնորդները ևս մեկ անգամ դրա մասին հատուկ ընդգծել են: Սա է ամենից կարևորը, իսկ կարգավորումը, երբ կլինի, ինչ ձևով, ցույց կտա ժամանակը: Բայց առանց Արցախի մասնակցությանը բոլոր փուլերին անհնարին է դա լինելու:


-Սկզբունքներ ասելով` նկատի ունենք Մադրիդյա՞ն սկզբունքները, որ դրանք համաձայնեցված չեն:


-Ոչ, ընդհանրապես միջազգային սկզբունքները,Մադրիդյան սկզբունքները մենք պիտի մի քիչ այլ ձևով հասկանանք, ոչ թե բառացիորեն: Տեսե՛ք ինչ է տեղի ունենում. միջնորդներ են, միջնորդների գործը ո՞րն է. լսել կողմերին: Հիմա, կողմերից մեկը` Ադրբեջանը, պնդում է տարածքային ամբողջականության վրա, և պարզ է, որ իրենք այդ սկզբունքն էլ պիտի ընդգրկեն բանակցային փաթեթի մեջ, որ բանակցեն, մենք պնդում ենք ազգերի ինքնորոշման և այլ սկզբունքների վրա: Այս սկզբունքը նույնպես մտնում է (փաթեթի մեջ- խմբ.): Բայց սա չի նշանակում, որ նրանք առաջնորդվելու են մեկ սկզբունքով` մյուսները անտեսելով: Նրանք պիտի այդ բոլոր սկզբունքները փաթեթի նման պատրաստեն և կողմերը սկսեն դրանց շուրջ բանակցել: Այս պահի դրությամբ և նույնիսկ տեսանալի ապագայում դժվար է պատկերացնել, թե կարելի է կազմել Ադրբեջանի նման պետության հետ վերջնական պայմանավորվածության վերաբերյալ համաձայնություն: Բայց բոլորի շահերը համընկնում են հարցում, որ պիտի պահպանվի կայունությունն ու խաղաղությունը, քանի որ դա է հնարավորություն տալու` հետագայում գործընթացը ավելի լիարժեք ձևով սկսել:


-Ասում եք` Ադրբեջանը կընդդիմանա Ղարաբաղի` բանակցային գործընթացին ներգրավվելուն, այսուհանդերձ, շատ քաղաքական վերլուծաբաններ նշում են, որ Արցախը դուրս մնաց բանակցային սեղանից, երբ ԼՂ նախկին նախագահ` Ռոբերտ Քոչարյանը դարձավ ՀՀ նախագահ և ներկայացրեց «երկուսը մեկում»` Հայաստանն ու Ղարաբաղը:


-Սա ուղղակի համընկել է գործընթացներին, բայց սրանով չէ, որ բանակցային գործընթացը խեղաթյուրվել է, որովհետև օրինակ` Բուդապեշտի գագաթնաժողովի ժամանակ ամրագրվեց, որ կան երեք կողմեր` Հայաստան, Արցախ, Ադրբեջան: Ո՞նց կարող է մեկ անձնավորություն փոխի, եթե ողջ միջազգային հանրությունը ընդունել է, որ կա երեք կողմ: Դա մեկ անձի որոշում չի կարող լինել, եթե նույնիսկ ինչ-որ մեկը նման որոշում է փորձել տանել, ապա նույն միջազգային հանրությունը պետք է ասի, որ սա խախտում է այն սկզբունքները, որոնք բոլորս ընդունել ենք Բուդապեշտի գագաթնաժողովում: Հետևաբար, ինձ թվում է, որ սա մի պատճառ է, որը շահարկվում է, բայց իրականությանը չի համապատասխանում: Ադրբեջանն է կանգնած նաև … մեկ մարդը չի կարող բեկանել ԵԱՀԿ-ի որոշումը: Սա կարող է անել միայն կողմերից մեկը` Ադրբեջանը, որն ամեն ինչ արեց, որ դուրս մնանք: Ուղղակի սպառնալիքների, շանտաժի միջոցով` չկարողանալով կուլ տալ, որ Արցախի նախկին նախագահը դարձել է Հայաստանի նախագահ:


-Բայց տասնհինգ տարի շարունակ այս ձևաչափն է գործում:


-Տասնհինգ տարի շարունակ գործում է մեկ նպատակ,դրա շուրջ են բանակցում, որպեսզի կայունությունն ու խաղաղությունը պահպանվեն: Իսկ տեսե՛ք` տասնհինգ տարում ինչքան բան է փոխվել. և՛ համանախագահներն են գալիս Արցախ, և՛ ԵԱՀԿ գործող նախագահի հետ ենք հանդիպում, և՛ բազմաթիվ նահանգներ ճանաչում են Արցախի անկախությունը, և՛ հարաբերություններ ենք ստեղծում տարբեր պետությունների հետ, և վերջապես` տարբեր պետություններ են ձևավորվում` ինքնորոշման հիման վրա: Այսինքն` ժամանակը, եթե կարողանանք լավ օգտագործել, աշխատում է մեր օգտին:


-ԱՄՆ փոխնախագահը Ստեփանակերտում ասել է, որ չի կարող Թուրքիայի անունից խոսել, պարզապես հույս ունի, որ եթե Թուրքիան ցանկանա ինչ-որ դերակատարություն ունենալ, ապա այն պետք է լինի դրական բոլորի համար՝ տարածաշրջանում կայունության, խաղաղության և բարգավաճման նպատակով»: Ձեր մեկնաբանությունը:


-Շատ դրական եմ գնահատում, նա նաև, փաստորեն, Թուրքիան մատնանշել է, թե ինչպես պետք է անի; Եթե հիշում եք`մեկնաբանելով` նա ասել է հետևյալը, որ հայ-թուրքական հարաբերությունները որևէ կապ չունեն ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հետ: Այ սա է բանաձևը, որ նա Թուրքիային հասկացրել է, որ երբեք չփորձեք խառնել հայ-թուրքական հարաբերությունները ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության հետ, որ սրանք տարբեր գործընթացներ են: Այսինքն` եթե Թուրքիան իր հարաբերությունները Հայաստանի հետ բարելավում է, դա ինքնին կլինի Թուրքիայի դրական այլը գործընթացին: Ուրիշ տարբերակ չկա: