Վիեննայում կայացավ Օրհուսի կենտրոնների տարեկան համաժողովը (լուսանկարներ)

19:48 • 05.11.25

Օրհուսի կենտրոնների տարեկան համաժողովը տեղի ունեցավ Վիեննայի պատմական Հոֆբուրգ պալատում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 30–31-ը:
Միջոցառմանը մասնակցեցին ավելի քան 40 ներկայացուցիչներ՝ միջազգային կազմակերպություններից, քաղաքացիական հասարակությունից և կենտրոններից: Ժողովը կազմակերպվել էր ԵԱՀԿ Տնտեսական և էկոլոգիական գործունեության համակարգող գրասենյակի (OCEEA) կողմից:

Համաժողովը նպատակը Օրհուսի կոնվենցիայի իրականացումն էր, ՄԱԿ-ի 2030 կայուն զարգացման նպատակների առաջմղումը, շրջակա միջավայրին առնչվող հարցերում արդարության հասանելիության ապահովումը, շրջակա միջավայրի պաշտպանների պաշտպանությունը և համայնքային մակարդակում աղետների ռիսկի նվազեցումը:

Տնտեսական և էկոլոգիական գործունեության ԵԱՀԿ համակարգող Բակիթ Ջուսուպովը ընդգծեց Օրհուսի կենտրոնների կարեւոր դերը՝ միավորելով կառավարությունները, քաղաքացիական հասարակությունը և տեղական համայնքները՝ շրջակա միջավայրի ժողովրդավարության և լավ կառավարման խթանման նպատակով:

Ֆինլանդիայի փոխդեսպան Կիմմո Լաուկկանենը՝ Ֆինլանդիայի 2025 թվականի ԵԱՀԿ նախագահության տնտեսական և էկոլոգիական միակողմանիության բաժնի ղեկավարը, շեշտեց քաղաքացիների, բիզնեսի և իշխանությունների ներգրավման կարևորությունը շրջակա միջավայրի մարտահրավերներին դիմակայելու համար: Նա նաև ընդգծեց սեռերի հավասարությունը, երիտասարդների մասնակցությունը և հաշմանդամություն ունեցող անձանց ներառումը ԵԱՀԿ գործունեության մեջ:

ՄԱԿ-ի Արևելյան և Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի (UNECE) շրջակա միջավայրի բաժնի տնօրեն Մարկո Քեյերն ընդգծեց, որ Օրհուսի կոնվենցիան դեռեւս կիրառելի է շրջակա միջավայրի իրավունքներն ու հաշվետվողականությունը ապահովելու գործում: ՄԻԱՎ հատուկ զեկուցող Միշել Ֆորսթը շեշտեց այն անհրաժեշտությունը, որ պաշտպանվեն շրջակա միջավայրի արդարության համար պայքարող անհատներն ու խմբերը:

Դիլիջանի Օրհուսի կենտրոնի համակարգող Ալբերտ Հարոյանը ներկայացրեց, թե ինչպես են Օրհուսի կոնվենցիայի սկզբունքները կիրառվում պրակտիկայում: 2024 թվականի մայիսին Դեբեդ, Աղստև և Տաշիր գետերը լցվեցին ուժեղ անձրևներից հետո, ինչը աղետալի ջրհեղեղներ առաջացրեց Լոռի և Տավուշ մարզերում: «Արմհիդրոմետ»-ի կանխատեսումներից կախված, աղետի ինտենսիվությունն ու մասշտաբը գերազանցեցին սպասելիքները:

Դիլիջանի Օրհուսի կենտրոնը կարևոր դեր խաղաց հասարակությանը տեղեկացնելու և տեղական համայնքների արձագանքների համակարգման հարցում: Հարոյանի խոսքով, ակտիվ քաղաքացիական ներգրավվածությունը օգնեց մեղմել ջրհեղեղի հետևանքները, չնայած նյութական և մարդկային վնասները մեծ էին:

Մարի Չաքրյանը՝ Հայաստանի Հանրապետության շրջակա միջավայրի նախարարության իրավախորհրդատուն և Օրհուսի կոնվենցիայի ազգային համակարգողը, ընդգծում է Դիլիջանի Օրհուս կենտրոնի կարևոր դերը՝ հասարակության մասնակցությունն ապահովելու համայնքի ռազմավարական որոշումների կայացման գործընթացում:  

Չաքրյանը նշում է՝ «լավ տեղեկացված հասարակությունը պատրաստ հասարակություն է», և աղետների ռիսկի նվազեցման կրթությունը կարևոր է համայնքների կայունության համար:

Կենտրոնը ինտեգրում է աղետների ռիսկի նվազեցումը տեղական ծրագրերում, կազմակերպում դպրոցական և համայնքային պատրաստության միջոցառումներ, տրամադրում պարզ տեղեկատվություն տեղական ռիսկերի վերաբերյալ և խթանում քաղաքացիների ակտիվ մասնակցությունը: Արժեքավոր է հասանելի տեղեկատվությունը, մասնակցությունը և վստահությունը՝ համայնքներին արդյունավետ կերպով պատրաստելու համար կլիմայական և աղետային մարտահրավերներին դիմակայելու համար:

Համաժողովին մասնակցեց նաև «Հանրային իրազեկման և մոնիտորինգի կենտրոն» ՀԿ-ի փորձագետ Տաթևիկ Լազարյանը, ով լինելով առաջին մասնագիտությամբ լրագրող, ներկայումս ուսանում է Վիեննայի Բոկու համալսարանում՝ ագրոէկոլոգիայի և օրգանական գյուղատնտեսության մագիստրոսական ծրագրով:

Օրհուսի կոնվենցիան երաշխավորում է քաղաքացիների երեք հիմնական իրավունքներ՝ շրջակա միջավայրին առնչվող տեղեկատվության հասանելիություն, որոշումների ընդունման գործընթացում մասնակցություն և շրջակա միջավայրին առնչվող հարցերում արդարության հասանելիություն:

Օրհուսի կենտրոնները կարևոր դեր են խաղում համայնքների շրջանում շրջակա միջավայրի և կլիմայի հետ կապված ռիսկերն ըմբռնելու և արձագանքելու գործում: Նրանք բարձրացնում են հանրային իրազեկվածությունը՝ բարդ տեղեկատվությունը մատչելի և պարզ հաղորդագրությունների վերածելով, որոնք տարածվում են համայնքային հանդիպումների, հրապարակումների և օնլայն հարթակների միջոցով: Միևնույն ժամանակ, կենտրոնները ակտիվորեն ներգրավում են քաղաքացիներին ենթակառուցվածքների և կլիմայի ադապտացիոն նախագծերի պլանավորման մեջ, ապահովելով, որ տեղական համայնքները ունենան ձայն որոշումների վրա, որոնք ազդում են իրենց շրջակա միջավայրի և անվտանգության վրա:

Օրհուսի կենտրոնների մեկ այլ կարևոր գործառույթն համագործակցությունն է: Նրանք միավորում են պետական մարմինները, շրջակա միջավայրի գործակալությունները, ՀԿ-ները, դպրոցները և լրատվամիջոցները, ստեղծելով հնարավորություններ համատեղ գործողությունների և համայնքային դիմադրողականության համար:

Վիեննայում կայացած Օրհուսի կենտրոնների տարեկան համաժողովը՝ համատեղելով Հայաստանի պրակտիկ փորձը, ցույց է տալիս, որ շրջակա միջավայրի ժողովրդավարությունն ու քաղաքացիների մասնակցությունը անհրաժեշտ տարրեր են աղետների ռիսկի նվազեցման համար: Օրհուսի կենտրոնները ծառայում են որպես կամուրջ կառավարությունների և համայնքների միջև՝ ապահովելով, որ քաղաքացիները տեղեկացված, ներգրավված և պատրաստ լինեն դիմակայելու կլիմայի փոփոխություններից բխող մարտահրավերներին: